تقدیم به مرتضی کاظمیان وکیوان صمیمی‌عزیز
شادباش آزادیشان

«...گفتن اینکه فلان کس دموکرات است دیگراصلا معنی نداردزیرا آدم می‌تواند هم به سبک آمریکایی‌ها و انگلیسی هادموکرات باشدهم به سبک کمونیست‌های کشورهای شرقی ،اهالی کنگو وحکومت کوبا،درچنین وضعی طبیعی است که من ازصفت دموکرات بودن سربازمی‌زنم،زیرا همسایه من هم می‌تواند بگوید دموکرات است درحالی که هواداردیکتاتوری است...»
ژولین فروند

-احمدی نژاد با اشاره به انتخابات اخیرایران بابیان اینکه تشخیص اکثریت مردم در انتخابات اخیر این بود که به من رای بدهند گفت: نبایدمردم رابه این دلیل مجازات کرد.وی افزود: انتخابات درایران بسیاربزرگ وصد درصد آزاد است. وی ادامه داد مشکل اینجاست که آنان فکر می‌کردند مردم باید آنان را انتخاب کنند،درحالیکه انتخابات برگزار می‌شود تا اکثریت و اقلیت معلوم شود.ازنظروی انتخابات ایران ترازجدیدی ازدموکراسی را نشان داد. (سوم مهرماه)

-غلامحسین الهام اظهار کرد: این افراد قطعا همان کاری را که بدون رای مردم و با زور به دنبالش بودند، در صورت پیروزی نیز انجام می‌دادند و دموکراسی در کشور تعطیل می‌شد اما این کودتا را خدا خنثی کرد.(سی بهمن ماه)

- محمدجوادلاریجانی : امروز جمهوری اسلامی‌به بزرگ‌ترین نمونۀ دموکراسی غیرسکولار تبدیل شده) ۱۴اسفند

-احمدی نژادگفت:درپاسخ به معترضان ما یک حرف داریم،مردم به ما رای داده اند. احمدی نژاد ادامه داد: برخلاف دموکراسی‌های غربی در جامعه ما تک تک مردم عزیز هستند وازحق مساوی درحکومت برخور دارند. (به نقل ازخبرگزاری‌های داخلی)

▪ ▪ ▪

الحاق برچسب دموکراتیک به حکومت‌هایى که اکنون و در زمان حال ترجیح مى‌دهیم نام خودکامه و استبدادى را بر روى آنها بگذاریم بحث دموکراسى را دچار سرگشتگى و پیچیدگى کرده است. این سرگشتگى زاییده جدا کردن دموکراسى از استناد به تجربه تاریخى و بالطبع آرمان هاى اولیه آن است.دموکراسی امروزه به نوعی شکل یا فرم تقلیل پیدا کرده است؛رجوع به آرای عمومی.

در طول تاریخ، انواع حکومت‌هاى خودکامه و غیردموکراتیک خود را دموکراتیک نام نهاده‌اند. در روسیه، انقلاب بلشویکى در برابر نهادهاى نمایندگى به اصطلاح بورژوایى که آن‌ها را جزیى از طبقه حاکم مى دانست ادعاى دموکراسى کامل را داشت. نازى‌ها با راى اکثریت مردم بر سر کار آمدند و رهبران آنان همواره از «مردم» در گفتارهایشان استفاده مى کردند. دولت فرانکو، پینوشه، صدام ،چاوز و بسیارى دیگر از دولت هاى مستبد براى حکومت خود صفت دموکراتیک را برمى‌گزینند. سوال این‌جاست که چه امکانی در «دموکراسی» وجود دارد که سیستم‌های غیر دموکراتیک نیز می‌توانند خود را دموکرات معرفی کنند؟

امروزه هیبت و تقدس دموکراسى تا حدى است که هیچ جریانى جرات این را ندارد که خود را دموکراتیک ننامد، اما همه اذعان دارند آنچه که در واقعیت وجود دارد این است که همه مدعیان دموکراسى، دموکراتیک نیستند هر چند که ادعا کنند. جدا کردن دموکراسى از واقعیت تجربى و آرمان هاى اولیه آن منجر به حاکمیت اراده مردم صرف نظر از موضوع این اراده مى شود.

در این حال شکل حقوقی دموکراسى، آرمان و «بنیان» مى شود، یعنى رجوع به آراى عمومى، مشروعیت حاکمیت سیاسى را تامین مى کند. به نظر مى رسد امروزه به جایى رسیده‌ایم که مى باید با ارجاع دوباره به چرایى دموکراسى،از دموکراسى راستین در برابر دموکراسى هاى کاذب، صحبت نماییم.

نهادهاى مدنى، قانون حقوق فردى یا جمعى، شیوه هاى انتخاباتى و نمایندگى مجلس ، تفکیک قوا و آن سه شرط «ریچارد رورتى» براى تحقق دموکراسى (مطبوعات آزاد، دستگاه قضایى آزاد و انتخابات آزاد) در بهترین حالت و در تحقق کامل خود ابزارهایى هستند در خدمت هدفى که فراتر از آنهاست.

دموکراسى را مى باید از چگونگى هدف آن که مبتنى بر تضمین آزادى وبرابری است شناسایى کرد. به تعبیر دیگر دموکراسى باید به پیشرفت در بهره گیرى از آزادى بینجامد و به تلقى «آمارتیاسن» این امکان را فراهم سازد که فرد انسانى بتواند به شیوه و سیاقى زندگى کند که براى آن ارزش قائل است.

براساس این منطق، ماهیت دموکراتیک یک حاکمیت نه از لحاظ قواعد کارکردى آن بلکه از نظر نتایج تجربى که از آن حکومت حاصل مى شود، بدون توجه به روش هایى که براى وصول به این هدف‌ها انتخاب شده است، باید مورد سنجش و داورى قرار گیرد. دموکراسى از این بابت مورد تقدیس خرد مدرن قرار گرفته است که بهترین وسیله براى تحقق آرمان هاى روشنگرى بوده است. بی شک هر کجا دستگاه دموکراسى تبدیل به «جوهر» شود، ضد خودش را مى سازد و راه را براى «پوپولیسم» مى‌گشاید.

آنچه پارادایم احمدی نژاد درباره دموکراسی درنظام اسلامی‌می‌گوید شکل ناب تلقی رایج وفرم گرایانه درباره دموکراسی درجهان امروز است.این سخنان نشان می‌دهد که بر خلاف ادعای موافقان نظام ونیزمخالفان آن1، تاچه حد تلقی حاکمان در ایران نسبت به پدیده‌ای همچون دموکراسی، بازتولید نظم جهانی وهم راستای تصویر حاکم است.تصویری که بسیاری ازمنتقدان نظام نیز با آن همسو هستند.

«ژان بودریار» درتئوری مشهورش، بازنمایی ، بحثی را می‌گشاید تحت عنوان «نیهیلیسم درعصرجدید». بودریار می‌گوید عصر جدید عصر رواج ظاهر و نمودها است که معنی و آرزوهای متعالی بشری را در چنبره‌ای از سیستم‌های سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی زندانی کرده است. در چنین عصری - عصر حکومت مجاز و شبیه‌سازی - نیهیلیسم یعنی سیطره کمیت و ظاهر امور و غیبت هرگونه معنی و مرجع.

دردوران جدید تصاویر وانمودسازی شده، کل واقعیت را احاطه کرده (واقعیت حاد یا فراواقعیت) که تنها به خودش دلالت دارد. نسخه اصل ندارد و بدلی است. مثل تصاویر مجازی و دیجیتالی که ساختگی و ترکیبی‌اند و نگاتیو (مرجع) ندارند. بودریار درکتاب «خیال و وانمودسازی» می‌نویسد:

«در عصر ما نیهیلیسم دیگر آن چهره تیره و تار پایان قرن بیستم، آن چهره گرفته «واگنری»، «اشپنگلری» را ندارد. نهیلیسم در روزگار ما، نه ریشه در جهان بینی زوال و نیستی دارد، نه ناشی از رادیکالیسم متافیزیک زده‌ای است که از مرگ خدا زاده شد و نه ناشی از آثار و پیامدهای مرگ خدا است. نیهیلیسم در عصر ما نیهیلیسم ناشی از اصالت یافتن ظواهر و آشکارگی است که از یک نظر بسی ریشه‌ای‌تر (رادیکال‌تر)، و مهم‌تر از شکل‌های تاریخی پیش از آن است زیرا این ظاهرنمایی پدیده ها، اشیا و مفاهیم و نااستواری آن به شیوه‌ای حل ناشدنی ناظر بر خود سیستم است.»

ازنظر وی همه ما به هاویه فریب مجازها،شبیه سازی‌ها و وانمودها وارد شده ایم؛ قلمروی بی تفاوتی‌ها ،امتناع و نیهیلیسم. دیگر نیهیلیسم معنای قرن نوزدهمی‌خودرا که بر نابودی ،زوال و رازآلودگی متکی بود از دست داده و به واسطه همین،به مثابه امتناع از معنی و تمرکز بر ظاهر اشیا شناخته می‌شود. ازنظربودریار امروزه ، نیهیلیسم که معطوف به ظاهر و آشکارگی اشیا است، نه زیباشناختی است نه سیاسی. نیهیلیسم دردوران جدیدنوعی نابود کردن بی هدف همه معناهاست. معناها و واقعیت توسط رسانه‌ها شبیه سازی ودرواقع ساخته می‌شوند وتماما مجازی‌اند.

در این میان تنها چیزی که باقی می‌ماند مجموعه‌ای از فرم‌ها و اشکال ساختگی است که رابطه خود را با واقعیت گسیخته اند: «تنها چیزی که باقی می‌ماند عبارت است از شیفتگی در برابر انواع بی‌اثر شدن و خنثی شدگی، مسحور شدن در برابر گردش سیستمی‌که ما را یکسره نابود می‌سازد. در مقابل شکل‌های پیشین نیهیلیسم یعنی آن اغوای نمودها و ظاهرها، و نیز در برابر آن فریب منطق دیالکتیکی که در معنی نهفته بود؛ اکنون فقط همین احساس شیفتگی و فریفتگی در برابر ظاهر (نمودسازی) است که شور و رنج نیهیلیستی ما را به تمام معنی رقم می‌زند و آتش آن را شعله ور می‌کند؛ شور و رنجی که مناسب حالت ناپیدایی و غایب شدن است. امروزه همین شکل‌ها و شیوه‌های غیبت و ناپیدا شدن است که ما را شیفته و مسحور کرده است.»

تئوری بودریار به ما کمک می‌کند که تقلیل «دموکراسی» به «رجوع به آرای عمومی» را دریابیم. دموکراسی نیز همچون دیگرپدیده‌ها در عصرجدید دچار نوعی نیهیلیسم شده است. دموکراسی در معنای فرمال ومرسوم خود ابزار یا حربه‌ای است برای کسب قدرت دولتی ؛ و خود این قدرت نیز ابزاری است برای کنترل و مدیریت جامعه. حاصل نهایی این فرایند چیزی نیست مگر تسلسلی نیهیلیستی وبی‌پایان ؛ودرواقع بازتولید مشروع وضعیت2. اگرنیهیلیسم «جنون مصرف» باحق آزادی مبادله مشروع می‌شود، نیهیلیسم «دموکراسی فرم گرا» با رجوع به آرای عمومی‌مشروع می‌شود. اصالت، آن چیزی است که «مردم» باروشی خاص وازمیان گزینه‌های مشخص انتخاب کرده‌اند وازصندوق‌ها خارج شده است؛ فارغ از چیستی دموکراسی. با این تلقی است که گوانتانامو و کهریزک و آرای ٩٨ درصدی مردم عراق به صدام، موجه و دموکراسی، ابزاری می‌شود بر ضد آرمان‌های خودش وهر کثافت وزشتی‌ای با تقدس بخشیدن به این فرم توجیه می‌شود.

به تعبیر «جورجیوآگامبن» دموکراسی درعصر جدید ،ظاهر و نمود بدلی چیزی است که یونانیان از دموکراسی اراده می‌کردند یعنی مشارکت عموم مردم درسرنوشت شان؛ وخواستی که روشنگری درپی اش بود یعنی آزادی وبرابری. دموکراسی فرمال مکانیزمی‌است که معنی و آرزوهای متعالی بشری را در چنبره‌ای از سیستم قربانی می‌کند. افراد گمان می‌کنند با رعایت اصول حقوقی دموکراسی ،دموکراسی حقیقی محقق شده است.

درهمین وضعیت است که دموکراسی به معنای مداخله دروضعیت عمومی‌،تخصصی حرفه‌ای ومخصوص کاربلدان می‌شود که در نهادهایی ویژه همچون حزب و پارلمان می‌باید پیگیری شود وهر بی سروپایی درآن راه ندارد؛ درحالی که اتفاقا دموکراسی درمعنای اولیه اش چیزی نبود جز دخالت بی سروپاهایی غیرازطبقه بالا در سیاست. دخالت (یا همان دخول به سیاست=دموکراسی) یعنی حضوربرابروهمیشگی همه افراد درساختن جهان وجامعه شان به گونه‌ای که بتوانند زیستی آزادانه را تجربه کنند. شبیه سازی دموکراسی به حکومت نجبای جدید و سیطره کمیت(رای) و ظاهر امور و غیبت هرگونه معنی و مرجع - تلقی رایج از دموکراسی - موقعیتی است که این امکان راسلب می‌کند.

شاید بهتراست با مثالی ازتجربه تاریخی خودمان بحث را پیش ببریم. انتخابات دوم خرداد ٧٦ لحظه‌ای بودکه دموکراسی رخ داد. مردم،سیاست را به گونه‌ای رهایی بخش تجربه کردند وبرای بهبود وضعیت شان دست به کنشی عمومی‌زدند.درواقع دوم خرداد لحظه‌ای بود که شکاف میان ابزار ومعنی (انتخابات و رهایی) پر شد. اما درست بی معنا شدن دموکراسی ازفردای انتخابات آغازشد ؛جایی که دموکراسی درسیستم بروکراتیک دولت اصلاح طلب ادغام شد. ازمردم بابت رای شان تشکربه عمل آمد وازآن هاخواسته شد به خانه هایشان بازگردند و سیاست‌های رهایی بخش را به نمایندگانشان واگذارند؛بی توجه به اینکه هیچ رهایی‌ای توسط «نمایندگان» ممکن نمی‌شود و رهایی متضمن حضورهمگان در سیاست است.نتیجه این فرایند، نهادینه شدن این باوربود که یگانه راه مداخله سیاسی، انتخابات است واگر مشکلی نیزبرای رسیدن به دموکراسی وجود دارد، فقدان انتخابات آزاد است. محصول این ادغام وسیاست زدایی چیزی نبود جز بیرون آمدن ضد دموکراتیک ترین بلوک قدرت در ایران از دل صندوق‌های رای پس از هشت سال . انتخاب احمدی نژاد در سال ٨٧ تجلی ظهورنیهیلیسم سیاسی یا به بیان دیگرنابودی دموکراسی با ابزار دموکراسی در جامعه‌ای بود که سالیانی طولانی سیاست را به متخصصان واگذارکرده بود.

به نظرمی‌رسد تاکید مداوم میرحسین موسوی دربیانیه‌ها و گفته هایش بر پیوند میان سیاست و زندگی - جنبش سبز را زندگی کنیم - تلاشی است بی‌سابقه برای بازگرداندن فرم دموکراسی به معنی‌اش؛ چیزی که در انقلاب ٥٧ ودوم خرداد، همگی از دست داده وبه گونه‌ای عمومی‌نیهیلیسم راتجربه کرده بودیم. بودریار معتقد است که در عصرجدید اگر امید نجاتی باقی مانده باشد، فقط با رجوع به «معنی» ممکن است.

از نظر وی رجوع به معنی با نوعی «قهرتئوریک» از تفکر حاکم ممکن است: «آن‌چه می‌تواند بقایای به جامانده را از این صحنه جمع کند و برون برد، عبارت است از خلاف آمد عادت و وارونه عمل کردن. مانند یک لبخند طعنه آمیز می‌تواند یک گفتمان را به کلی بی اهمیت سازد، یا همچنان که یک تمرد و انکار کوچک در رفتار «بنده» (رعیت)، تمام اقتدار «خدایگان» (ارباب) را می‌شکند و لذت قدرت را از او می‌ستاند... فقط همین است که قدرت خیال و آرزوی ما را تحریک می‌کند. «رجوع به معنای دموکراسی بی شک مهمترین راه برای مقابله با تقلیل یافتن آن به فرم و نیشخند به شبیه سازی سیستم‌های غیر دموکراتی است که خود را دموکراتیک «جا» می‌زنند.

زشتی گوانتانامو و کهریزک با ارجاع به معنای دموکراسی است که آشکار می‌شود هرچند که تمامی‌قانون‌ها و رای‌ها و حقوق‌های تو خالی آن را تایید کنند3.

با این نگاه جنبش سبز را می‌توان نزاع میان نیهیلیسم فرم گرا و احیای معنی برسر موضوع دموکراسی دانست.در این میان آنچه بسیارمخاطره آمیز می‌باشد ،ارائه تفسیرهای فرم گرایانه ازدموکراسی درمیان نیروهای موثر درجنبش سبز است. تقلیل جنبش سبز به «خواست مردم برای انتخابات آزاد وشمارش دقیق آرا» یا فروکاستن همه رنج‌ها وفقدان‌های جامعه‌ای که شورید به نبودن یک ساختارحقوقی، بی شک ندیدن ریشه‌های عمیق‌تر دموکراسی وجنبش سبز ،بستن منفذهای سیاست ومجال دوباره به نیهیلیسم وخنثی شدگی است.


پانوشت‌ها:

١. هم مخالفان وهم موافقان نظام دراین نظراشتراک دارند که گفتمان حاکم برنظام سیاسی ایران با دنیای پیشرفته درتعارض است.

٢. رمان‌های کافکا بی شک درخشان ترین تصاویر را از تسلسل نیهیلیستی نهادهای مدرن ارایه می‌دهند.

٣. این دیدگاه به معنای نفی فرم حقوقی دموکراسی نیست.بی هیچ شکی آرمان‌های دموکراسی در درون فرم حقوقی آن متجلی می‌شوند. بحث مابرسرتقلیل معنی به فرم است.

از اوایل این هفته، تعدادی زیادی از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، به‌طور ناگهانی بازداشت شده‌اند. این حرکت در حالی صورت گرفته که بسیاری از این فعالان، به دلیل شرایط موجود، فعالیت‌های خود را متوقف و یا در مقیاس محدودی دنبال می‌کردند.

در این رابطه، نظر احمد باطبی، سخنگوی برون مرزی مجموعه فعالان حقوق بشر ایران، مقیم واشینگتن را جویا شدم:

احمد باطبی: با توجه به تحلیل‏هایی که طی این مدت در درون «مجموعه فعالان حقوق بشر» داشته‏ایم، گمان ما این است که دستگاه امنیتی و دستگاه قضایی، پس از تسلط اطلاعات سپاه بر سیستم امنیت کشور، به این نتیجه رسیدند که فعالان مدنی در این برهه‏ی زمانی، با توجه شرایط بعد از انتخابات، می‏توانند دردسرسازتر از فعالان سیاسی باشند.

لذا دستگیری و سرکوب فعالان مدنی در دستور کار و اولویت اول نهادهای امنیتی قرار گرفت. برخورد با مجموعه هم در راستای همین تحلیل و استراتژی نهادهای امنیتی صورت گرفت.

با توجه به آن چه در ایران می‏گذشت، پیش از این که این اتفاق رخ بدهد، پیش‏بینی می‏کردید که ممکن است چنین وضعیتی پیش بیاید؟

مجموعه فعالان حقوق بشر، همیشه این پیش‏بینی را که با آن برخورد شود می‏کرد. به خاطر این که در ایران، فعالیت حقوق بشری با فعالیت سیاسی تقریبا در یک سطح قرار دارد و برخوردی که دستگاه امنیتی و خصوصاً دستگاه قضایی با فعالین حقوق بشری می‏کند، چندان متفاوت از برخورد با فعالان سیاسی نیست.
اما با توجه به تحرکات نهادهای امنیتی در ماه‏های گذشته، مجموعه فعالان پیش‏بینی می‏کرد که یک برخورد جدی و سازمان‏‌یافته با این تشکل در دستور کار نهادهای امنیتی است.

احمد باطبی،‌نیویورک، پاییز ۱۳۸۷

نهاد امنیتی از چند ماه پیش، با تشکیل چند تیم متفاوت به شهرهای مختلف ایران می‏رفت و با احضار افرادی که عضو مجموعه بودند و یا به شکلی با مجموعه مرتبط بودند، آن‏ها را ساعت‏های طولانی مورد بازجویی قرار می‏داد و از ‏آن‏ها اطلاعات کسب می‏کرد. جالب این‏جا بود که در این سلسله تحقیقات، هیچ دستگیری‏ای صورت نمی‏گرفت و خصوصاً کسب اطلاعات مدنظر بود. وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه، در کنار هم‏دیگر، می‏‌خواستند چشم‏انداز کلی‏ای از مجموعه را به دست بیاورند.

وقتی مجموعه فعالان متوجه این موضوع شد، حدود یک ماه پیش تغییری در ساختار کلی مجموعه ایجاد کرد و شکل مجموعه را از قالب قبلی به شکل جدیدتر و پیچیده‏تری درآورد. در بیانیه‏هایی که پیش از این منتشر شده‏اند، به طور مفصل توضیح داده شده است که چه تغییر و تحولاتی در این مجموعه صورت گرفته است. این اقدام مجموعه باعث شد که کلیت مجموعه و عمل‏کرد آن از رصد نهادهای امنیتی خارج شود.

مجموعه فعالان حدود ۱۰ روز پیش نیز تحلیل جدیدی از فضای امنیتی کشور داد که به نوعی رصد کلی و پیش‏بینی عمل‏کرد نهادهای امنیتی در برخورد با فعالان حقوق بشر بود.
این عوامل باعث شد که نهادهای امنیتی به این نتیجه‏ برسند که مجموعه فعالان از کار و عمل‏کرد وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه آگاه شده‏اند. به همین دلیل هم اقدام به دستگیری اعضای مجموعه کردند تا امور کار بیش از این از دست‏شان خارج نشود.

با توجه به شرایط حاکم بر ایران و فضای امنیتی‏‌ای که به وجود آمده بود، خود اعضای مجموعه به این نتیجه نرسیده بودند که به شکل کم‏رنگ‏تری در جامعه حضور داشته باشند و از دستگیری یا هر خطر دیگری که ممکن بود برایشان به وجود بیاید، پیش‏گیری کنند؟

دستگیری‏هایی که صورت گرفته، دستگیری‏های مبتنی بر اطلاعات صحیح و عقلانیت کامل نبوده است. نهادهای امنیتی با ترس از این که مجموعه فعالان تغییر ساختار داده و از رصد او خارج شده است، اقدام به دستگیری هر فردی که به نحوی با مجموعه مرتبط بود و یا سابقاً عضو آن بوده است و حتی ممکن است دیگر ارتباطی با مجموعه نداشته باشد، کردند.

تا کنون حتا شاهد دستگیری اعضای خانواده‏ی فعالان مجموعه یا فعالان پیشین آن بوده‏ایم.
معنای چنین برخوردی این است که برنامه‏ریزی درستی برای دستگیری وجود ندارد. صرفاً ترس از این است که زمام امور از دست نهادهای امنیتی خارج شود. بر مبنای هر اطلاعاتی که در دسترس آن‏ها بوده اقدام کرده‏اند. اما بسیاری از این اعضا، مدت‏ها قبل عضو مجموعه بودند اما الان عضویتی در مجموعه نداشتند و با آن کار نمی‏کردند.

در چند روز گذشته، چند نفر از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران دستگیر شده‏اند؟

از بهمن ماه تا کنون حدود ۲۰ نفر دستگیر شده‏ بودند . در چند روز گذشته تا رقم ۳۶ نفر و حتی بیشتر هم دستگیری داشته‏ایم. اما تا همین لحظه هم اخباری که به دست ما می‏رسد، حاکی از آن است که هنوز هم دستگیری‏‏‌هایی صورت می‏گیرد.

تعدادی از اعضا، تعدادی از مرتبطین و حتی کسانی که سابقاً عضو مجموعه بودند و دیگر هیچ ارتباطی با ما ندارند، ناپدید هستند. ما هنوز دقیقاً نمی‏دانیم به چه سرنوشتی دچار شده‏اند؛ آیا دستگیر شده‏اند و یا مخفی هستند. لذا آمار دقیقی وجود ندارد. اما تا به حال از دستگیری نزدیک به ۴۰ نفر مطمئن هستیم.

با توجه به این تعداد دستگیری‏ها، فعالیت‏های مجموعه فعالان حقوق بشر در حال حاضر به چه شکل ادامه پیدا می‏کند؟

مجموعه فعالان حقوق بشر پس از تغییر ساختاری‏ای که انجام داد، شکل کاری خود را به نوعی پیچیده‏تر کرد. البته به لحاظ کیفیتی تغییری در کار مجموعه‏ی فعالان ایجاد نخواهد شد. مجموعه با پیش‏بینی این شرایط و اتخاذ تدابیر مناسب، مانند گذشته دارد کار می‏کند و ضعفی در کار ایجاد نشده است.
اما به هرحال نیروی انسانی که دستگیر می‏شود و انسان‏هایی که بنا به فعالیت‏ گذشته، فعالیت کنونی و یا حتی ارتباط یا دوستی ساده با اعضا دستگیر می‏شوند،‌ بار انسانی و عاطفی برای مجموعه دارد. مجموعه از این بابت خیلی متأسف است. با توجه به ارتباطات قوی‏ای که در سراسر دنیا بین نهادهای حقوق بشری وجود دارد، تمام نیروی خود را برای دفاع از حقوق انسانی و امنیت افراد دستگیر شده به کار می‏گیرد.

تلاش‏هایی که به آن اشاره می‏کنید، منهای صدور بیانیه و یا انجام مصاحبه‏ها با رسانه‏های مختلف، شامل چه موارد دیگری خواهد شد؟ فکر می‏کنید ‏ مجموعه فعالان حقوق بشر چه کار عملی‏ای در جهت آزاد کردن اعضای خود می‏تواند انجام بدهد؟

تلاش مجموعه فعالان حقوق بشر لزوما برای آزادی اعضای خود نیست. این مجموعه از حقوق انسان‏ها و هرفعال حقوق بشری‏ای هم که عضو مجموعه نباشد دفاع می‏کند. اعضا و یا مرتبطان دستگیر شده نیز در کنار فعالین حقوق‏ بشری‏ای که عضویت مجموعه را ندارند، اما مجموعه از شرایط آن‏ها آگاه است و وضعیت‏شان را پی‏گیری می‏کند، قرار می‏گیرند.

حداقل ظرفیت‏‌هایی که برای این پیگیری‏ها وجود دارد این است که برای این افراد پرونده‏ای باز می‏شود، آخرین اطلاعات و اخبار مربوط به آن‏ها توسط تیم‏های مختلف جمع‏آوری و آنالیز می‏شود و به صورت یک فایل کامل در اختیار نهادهای حقوق بشری بین‏المللی مانند «سازمان دیده‏بان حقوق بشر» و «سازمان عفو بین‏الملل» قرار می‏گیرد.
در کنار آن هم بنا به ارتباطاتی که وجود دارد وضعیت‏شان پی‏گیری می‏شود تا نتیجه بگیریم.

خانواده‏ی برخی از این فعالان هم از احضار و بازداشت مصون نمانده‏اند. آیا مشخص شده که دلیل بازداشت افراد خانواده چه بوده است؟

تنها تحلیلی که می‏تواند وجود داشته باشد، این است که با این کار می‏خواهند اعضای مجموعه را وادار کنند که همکاری با این مجموعه را کنار بگذارند و غیرفعال شوند. مجموعه فعالان قبلاً هم شاهد چنین دستگیری‏هایی بوده است و تحت فشار قرار دادن نهادهای حقوق بشری با این ابزار، سابقه دارد.

سایت مجموعه فعالان هم اختلال چند ساعته‏ای پیدا کرد. آیا این اختلال به دلیل وجود مشکل فنی بود یا این که سایت مورد حمله قرار گرفته بود؟

هم‏زمان با دستگیری‏ها، سایت «هرانا» که خبرگزاری اختصاصی حقوق بشرمجموعه است و هم‏چنین سایت اصلی مجموعه، هر دو مورد حمله قرار گرفتند.
به دو شکل به این سایت‏ها حمله کردند؛ یک حمله به شکل فرستادن پیام زیاد برای باز شدن سایت بود که خودبه‏خود پهنای باند سایت را پایین آورد. سرور پایین آمد و تعطیل شد و در نتیجه سایت از دسترس خارج شد.

نوع دیگر حمله این بود که از طریق ای‏میل‏های مختلف به سروری که سایت‏های مجموعه بر آن سوار است، پیامی با این محتوا که این سایت‏ها تولید اسپم می‏کنند و مزاحمت ایجاد می‏کنند، ارسال می‏شد که باعث شد سرورها سایت را پایین بیاورند. اما با فعالیت تیم فنی، سایت‏ها مجدداً بالا آمدند و دارند کار می‏کنند.

«کنفرانس زنان»، از تاریخ ۲۷ فوریه تا ۱۲ مارس توسط سازمان ملل در نیویورک و تحت عنوان کنفرانس «پکن + ۱۵» برگزار می‌شود.

۱۵ سال پیش در کنفرانس «پکن ۱۲» موارد نگران کننده‌ای در جهان هم‌چون فقر، خشونت، آموزش، بهداشت، نقش زنان در رسانه‌ها، مشکلات کودکان خردسال به ویژه دختران و همچنین زنان و توسعه مطرح شد که این موضوعات محور بحث‌های کنفرانس‌های بعدی از جمله کنفرانسی است که اکنون در نیویورک آغاز شده و ادامه دارد.

رضوان مقدم، فعال جنبش زنان و کمپین یک میلیون امضا، که در این کنفرانس حضور دارد در مورد نحوه کار کنفرانس نیویورک به رادیو زمانه می‌گوید:

«در واقع دولت‌ها موظف می‌شوند مسائل زنان را مورد توجه قرار دهند و نقش سازمان‌های غیردولتی نظارت بر کار سازمان‌های دولتی در این زمینه است. وقتی بیانیه‌ها و دستورالعمل‌هایی صادر می‌شود و دولت ها آن را امضا می‌کنند، دولت‌ها موظف به اجرای آن می‌شوند و این‌جا است که تاثیر شرکت زنان خود را نشان می‌دهد.»

رضوان مقدم از فعالان کمپين يک ميليون امضا / عکس: آرش عاشوری‌نیا

رضوان مقدم با اشاره به این موضوع که زنان و فعالان حقوق زن در ایران، این آزادی عمل را ندارند که بتوانند نماینده‌ واقعی سازمان‌های غیر دولتی باشند که در ارتباط با زنان کار می‌کنند، می‌افزاید:

«ممکن است یک سری سازمان‌های غیر دولتی ظاهری باشند که به مسائل زنان به طور واقعی نپردازند و در این کنفرانس‌ها شرکت کنند، ولی خوشبختانه ما چند نفر که سال‌هاست در ارتباط با مسائل زنان کار می‌کنیم توانستیم در این کنفرانس شرکت کنیم. نهادهای غیردولتی شرکت کننده در این کنفرانس‌ها باید این اختیار را داشته باشند که وقتی دولت‌ها به تعهدات خود عمل نمی‌کنند آن‌ها را زیر سوال ببرند، اما در کشور ما چنین اتفاقی نمی‌افتد.»

کنفرانس نیویورک از میزگردها و پانل‌های مختلفی تشکیل شده که در برخی از آن‌ها فعالان جنبش زنان با ارائه سخنرانی و گزارش‌هایی به طور فعال شرکت دارند.

پروین اردلان، روزنامه نگار و فعال جنبش زنان، روز یکشنبه هفتم مارس در پانلی تحت عنوان «از رسانه‌های اجتماعی به عمل اجتماعی» سخنرانی کرد. پروین اردلان در بخش اول سخنانش از تجربه شخصی خود در مورد گذر از عمل رسانه‌ای به عمل اجتماعی صحبت کرد.

او در این زمینه به رادیو زمانه می‌گوید:

«بحث من در مورد موقعیت زنان در فضای سایبری بود. من در مورد تجربه کار مطبوعاتی و انجام کار مطالعاتی‌ام توضیح دادم، در مورد این که وقتی از عرصه مطبوعاتی وارد حوزه رسانه‌ای شدم، چقدر این فضا مردانه بود. ما تلاش می‌کردیم قبل از این که وارد فضای سایبری شویم فعالیت و مبارزه خود را در دنیای واقعی پیاده کنیم. من توضیح دادم که چگونه خودمان را توانمند کردیم تا وارد عرصه مدیا شویم، این که چگونه این فضای مردانه مقاومت می‌کند و ما چگونه توانستیم این فضای مجازی را عرصه خودمان کنیم.»

پروین اردلان در ادامه سخنان خود به توان‌مند شدن فعالان زن در عرصه رسانه‌های مجازی و هدف و نحوه بهره‌گیری زنان از دنیای مجازی می‌پردازد و می‌گوید:

«من از تجربه خودمان در سایت تریبون فمینیستی و زنستان گفتم، در مورد این که همیشه فیلتر می‌شویم اما چگونه توانستیم این عرصه زنانه را با مقاومت تا کنون حفظ کنیم. نکته‌ای که به آن اشاره کردم این بود که فعالیت‌های دیگران مثلا در فیس بوک و توییتر مهم بوده، ولی ما بیشتر تلاش کردیم تا واقعیت و جامعه واقعی ابزاری شود برای اطلاع رسانی به دنیا و این طور نیست که تصور کنند فقط در دنیای مجازی مثلا انقلاب توییتری رخ می‌دهد.»

پروین اردلان، فعال حقوق زنان

وی ادامه می‌دهد:

«کمکی که فضای مجازی به ما کرد این بود که رابطه داخل و خارج کشور را با هم افزایش داد و باعث شد ما در شبکه گسترده‌ای در ارتباط باشیم و تبادل اطلاعات کنیم و یک‌جور تماس چهره به چهره مجازی داشته باشیم و به سرعت از کارهای یک‌دیگر مطلع شویم. همان طور که ما در کمپین شکل شبکه‌ای داشتیم، فضای مجازی کمک کرد که این شکل غیرمتمرکز را در دنیای مجازی هم داشته باشیم.

در واقع تمام حرف من این بود که عرصه مجازی برای ما در عین حال که ویژگی‌های زنانه زیادی داشته، اما بیش از هر چیزی نقش اطلاع رسانی در بحث زنان و یک‌جور ارتقای توانمندی زنان در حوزه های نوشتاری، تکنولوژیکی و ارتباطی را داشته است.»

در کنفرانس زنان در نیویورک در پانل دیگری که محور بحث آن مسئله خشونت و فقر بود، تعداد دیگری از فعالان جنبش زنان شرکت داشتند.

رضوان مقدم یکی از فعالان شرکت کننده دراین پانل بود. او درباره گزارشی که در زمینه فقر و خشونت در ایران به این میزگرد ارائه شده، چنین می‌گوید:

«ما در مورد تمام ۱۲ محور نگران کننده پکن مطالبی تهیه کرده و گزارش دادیم. من در بخشی از این پانل شرکت دارم که محور اصلی صحبت‌ها خشونت و فقر است. انواع و اقسام خشونت‌ها در مورد زنان اعمال می‌شود که مهم‌ترین آن خشونت ناشی از قوانین تبعیض‌آمیز است.

در مورد فقر هم باید بگویم در قوانین ما مرد به عنوان مسئول خانواده شناخته می‌شود، منابع ثروت در دست مردان است و زنان به کارهای سطح پایین گماشته می‌شوند. ما در مورد این مسائل بحث کرده و گزارش‌هایی ارائه می‌دهیم.»

به گفته رضوان مقدم دعوت از فعالان جنبش زنان از جمله کمپین یک میلیون امضا برای شرکت در کنفرانس زنان نیویورک از طرف یک انجمن ایتالیایی شناخته شده و وابسته به سازمان ملل انجام گرفته است.
رضوان مقدم با اشاره به این که فعالیت این انجمن «زنان و توسعه» است، در مورد فعالیت این انجمن می‌گوید:

«ایدوس یک انجمن ایتالیایی زنان درتوسعه است که در کشورهای مختلف برنامه داشته، مثلا در غزه برای مشکل زایمان زنان کارگر کلینیک هایی ساخته، برای بهداشت باروری درفیلیپین فعالیت کرده، برای حقوق باروری در فلسطین کار کرده، در سوریه پروژه‌هایی برای توان‌مند سازی زنان اجرا کرده است و مهم‌تر این که در گذشته برای مسئولان کشور ما کلاس‌های آموزشی تشکیل داده که عده‌ای از مسئولان رده بالای کشور در آن شرکت داشتند، از جمله مشاور امور زنان آقای شاهرودی، آقای سردار طلایی، آقای دکتر اکبری معاون سلامت وبهداشت و خانم‌ها زهرا شجاعی و تندگویان کسانی بودند که از برنامه های این انجمن ایتالیایی بهرمند شدند.»

در کنفرانس نیویورک هیئت‌هایی که از طرف دولت‌ها حضور دارند به طور معمول با زنان متبوع کشورشان که از سوی سازمان‌های غیر دولتی و یا به طور مستقل شرکت کرده‌اند، تماس گرفته و در بحث‌ها نظرات آن‌ها را در مورد مسائل جویا می‌شوند. اما آن گونه که رضوان مقدم می‌گوید هیئت نمایندگی دولت جمهوری اسلامی خود را در دسترس قرار نمی‌دهد و پنهان می‌کند.

رضوان مقدم توضیح می‌دهد:

«دولت ما راه را بر گفت وگو می بندد و خودش را دور از دسترس فعالان واقعی جامعه نگه‌داشته است. وقتی حضور زنان کشورهای دیگر با ایران مقایسه می‌کنم، افسوس می‌خورم که چرا بسیاری از دوستان ما این‌جا نیستند تا از این فضا استفاده کنند.»

روز هشتم مارس، هفدهم اسفند، روز جهانی زن، خانم سیمین بهبهانی، بانوی شعر ایران و از فعالان همیشگی حقوق زنان توسط نیروهای امنیتی در فرودگاه تهران ممنوع الخروج اعلام شدند و از سفر ایشان به خارج از کشور جلوگیری به عمل آمد.

خانم سیمین بهبهانی، ٨٥ ساله، یکی از پنج زن برجسته از قاره‌ها و کشوهای مختلف بودند که به مراسم ویژه‌ی روز جهانی زن از سوی شهرداری پاریس دعوت شده بودند. زنانی از مکزیک، ایران، اسپانیا، الجزایر و سودان که به‌جز خانم بهبهانی همه‌ وارد پاریس شدند و در مراسمی که روز ٩ مارس در تالار شهرداری پاریس برپا می‌شود، حضور خواهند داشت.

خانم بهبهانی قرار بود ساعت ١١ روز دوشنبه ٨ مارس وارد فرودگاه اورلی پاریس شوند. اما چند ساعت پیش‌تر از آن از تهران اطلاع دادند که پس از گذشتن از گیت گمرک و مهر خوردن خروجی پاسپورتشان، دو مامور پاسپورت ایشان را گرفتند و تا ساعت ٥ بامداد، ایشان را در فرودگاه نگه داشتند و پس از پرسش‌هایی، به خانم بهبهانی اطلاع دادند برای گرفتن پاسپورتشان به دادگاه انقلاب مراجعه کنند.

با خانم شهلا شفیق، نویسنده و از فعالان دفاع از حقوق زنان در فرانسه در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

شما در جریان دعوت رسمی شهرداری پاریس و جلوگیری از خروج خانم بهبهانی قرار داشتید. خود شما چگونه با این خبر رو‌به‌رو شدید؟

می‌توانم بگویم خیلی بد؛ زیرا برای همه‌ی ما حضور، وجود، کلام و شعر خانم بهبهانی باعث شادی و غرور است به خصوص این‌که این هنر همیشه در خدمت دفاع از حق زنان بوده است و برای ما بسیار باعث خوشحالی و غرور بود که بتوانند در برنامه‌ی فردا حضور داشته باشند.

قرار بود برنامه‌ای با حضور زنانی از چند کشور برگزار شود که همه‌ آن‌ها، حتی زنی که از سودان هست، می‌آید و با این‌که می‌گویند در چنین کشور‌هایی مسائل خیلی زیادی هست، با این همه این خانم راهی پاریش شده است.

من فکر نمی‌کردم به هیچ عنوان برای خانم بهبهانی ممانعتی به وجود بیاید، زیرا صحبت بر سر این بود که ایشان به آن‌جا بیایند و ضمن تجلیل از ایشان، در مورد حق و حقوق، مبارزات و پیشرفت‌های زنان ایرانی صحبت کند. این صدا نتوانست به این‌جا برسد. البته این صدا هیچ‌وقت خاموش نخواهد شد؛ همچنان که نشده است. نه صدای زنان ایرانی خاموش شده است و نه خانم بهبهانی. قلم و کلام و بیان چیزی هست که نمی‌توان در زنجیر کرد. اما برای ما خبر خوبی نبود؛ مثل خبرهای دیگری که هر روز از ایران می‌شنویم.

شهلا شفیق

خانم شفیق شما تازه‌ترین گفت‌و‌گو را با خانم بهبهانی داشته‌اید. به ایشان چه مسئله‌ای را عنوان کردند برای این‌که جلوی آمدن‌شان را به پاریس بگیرند؟

آخرین پیغامی که خانم بهبهانی گذاشته بودند این بود که من با همه توان و قوا کوشش می‌کنم علی‌رغم بیماری بیایم. زیرا بیمار بودند و هفته‌ی پیش کنترل پزشکی داشتند. من حتی به ایشان می‌گفتم که اگر مسئله‌ی سلامتی‌تان خیلی مهم‌تر است صرف نظر کنید. ولی می‌گفتند من چون قولی داده‌ام و دوست دارم کار مثبتی انجام دهم، حتما می‌آیم.

قرار بود که امروز ساعت دوازده و نیم برسند ولی زنگ زدند و گفتند که در هر حال نشد و در حالی که کارت سوار شدن به هواپیما را گرفته بودند، مامورانی با لباس شخصی پاسپورت ایشان را ضبط کردند و گفتند که شما ممنوع‌الخروج هستید.

به هر حال ما نگرانیم و فکر می‌کنیم در این حالت بیماری و سن و سالی که هستند و اساسا در مقام و موقعیتی که هستند، چنین حرکاتی کاملا غیر‌عادی است. هر‌چند در مملکت ما چندان عجیب نیست.

من امروز صبح که صدای خانم بهبهانی را شنیدم، مجموعه‌ی احساسات و تصویر‌های بود که به ذهن من هجوم می‌‌آورد، از جمله چهره‌ی زنان و مردانی که آن‌جا در بند هستند؛ کسانی مثل خانم بهاره هدایت که هر بار کلامشان را می‌شنوید تکان می‌خورید، آقای قاسمی کرمانشاهی که در موقعیت دشواری است، امید منتظری و بقیه‌ی زندانیانی که از زن و مرد، به خاطر حقوق اولیه‌ی انسانی‌شان در زندان هستند. حالا که دیگر تبعید درونی را هم انجام می‌دهند!

ما هم که در خارج از کشور سال‌هاست در تبعید هستیم، گرچه قلبمان همراه مملکت‌مان است و طبیعتا همه‌ی آرزو‌ها، شادی‌ها و همه‌ی انرژی‌های مثبت را به سمت آنان می‌فرستیم، در هر حال این‌جا این برنامه برگزار و پیغام خانم بهبهانی خوانده خواهد شد و مسئله‌ی ایران هرچه بیشتر مطرح خواهد شد.

خانم بهبهانی چهره‌ی خیلی مهمی برای کشور ما هستند و به طور کلی به عنوان بانوی شعر ایران همیشه، نبض تاریخ ما در این شعر است.

به‌خصوص در این دوره‌ی اخیر نبض شعر خانم بهبهانی را حس می‌کنید که چه‌قدر ملتهب می‌زند. ما برای ایشان آرزوی سلامتی می‌کنیم و خیلی متاسفیم و امیدواریم که اذیت نشده باشند؛ هر‌چند بعد از ٢٤ ساعت دوندگی انسان به فرودگاه برود و با این توهین رو‌به‌رو شود اذیت خواهد شد. ولی امیدواریم ایشان را راحت بگذارند و مسئله‌ی مراجعه به این طرف و آن طرف را به ایشان تحمیل نکنند.

می‌دانید که یکی از ویژگی‌های خانم بهبهانی و شعر ایشان، آمیختگی با احساسات آزادی‌خواهی است که در تمام این سال‌ها نمونه بوده است، نظر شما چیست؟

من فکر می‌کنم وجود، شعر، قلم و سخن خانم بهبهانی، در جایی که می‌خواهند زنان و قلم زنان را در بند کنند و اساسا آزادی بیان را برنمی‌تابند، بسیار مهم است. وجود هنرمندانی که در تار و پود کلام‌شان این حرف هست، بسیار مهم است. ویژگی خانم بهبهانی این است که احساس وجودشان، در تار و پود کلامشان است؛ مثلا شعر «کولی‌وار»‌های ایشان است که از جمله بهترین کار‌های ایشان است و می‌گوید:

کولی! به حرمت بودن، بايد ترانه بخوانی
شايد پيام حضوری، تا گوش‌ها برسانی
دود تنوره ديوان، سوزانده چشم و گلو را
برکش ز‌وحشت اين شب، فرياد اگر بتوانی
کولی! به شوق رهايی، پايی بکوب و به ضَربش
بفرست پيک و پيامی، تا پاسخی بستانی
بر هستی تو دليلی، بايد ضمير جهان را
نعلی بسای به سنگی، تا آتشی بجَهانی
اعصارِ تيره ديرين، در خود فشرده تنت را
بيرون گرا که چو نقشی، در سنگواره نمانی
کولی! برای نمردن، بايد هلاکِ خموشی
يعنی به حرمتِ بودن، بايد ترانه بخوانی

چه پیام و کلامی از این رسا‌تر و شیواتر برای همه‌ی ما در زبان شعر است، سخن خانم بهبهانی را به گوش جان می‌گیریم، برای نمردن، باید هلاک خموشی! و ما نه در ایران و نه این‌جا خاموش نخواهیم نشست. رویدادهای اخیر این را ثابت کرده است که این روند تند یا آهسته، پیوسته ادامه خواهد داشت.

جوانه می زنم
به روی زخم بر تنم
فقط به حکم بودنم
که من زنم، زنم، زنم
چو هم صدا شویم و
پا به پای هم رویم و
دست به دست هم دهیم و
از ستم رها شویم
جهان دیگری
بسازیم از برابری
به همدلی و خواهری
جهان شاد و بهتری

نه سنگ و سارها
نه پای چوبه دارها
نه گریه های بارها
نه ننگ و عارها
جهان دیگری
بسازیم از برابری
به همدلی و خواهری
جهان شاد و بهتری

جنبش زنان در ایران را می‌توان در رده‌ی جنبش‌های اجتماعی قرار داد که با هدف به چالش کشیدن نظم اجتماعی و دگرگونی و تغییر شرایط موجود پا به عرصه‌ی ظهور گذاشت. امروز، در ٨ مارس٢٠١٠ زنان مبارز ایرانی به تاریخ مبارزات زنان چگونه نگاه می‌کنند؟ راه‌کارهای آنان برای برون‌رفت از تبعیض و ستم جنسی در جامعه‌ی سنت‌زده و دین‌مداری چون ایران چگونه است؟ جدای از مذهب سیاسی در قدرت چگونه تضادی میان فعالیت‌های فمینیستی و زندگی روز‌مره‌ی مردمی را که با سنت و مذهب گره خورده توضیح می‌دهند؟ به سراغ پریسا نصر‌آبادی رفتیم و سوال‌هایمان را با او در میان گذاشتیم:

قرار نیست که جنبش زنان به عنوان یک جنبش رادیکال اجتماعی که مستقیما بنیادی‌ترین ساختار‌های یک اجتماع اعم از اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن را به چالش می‌گیرد، خودش را با آن چیزی که در آن جامعه در جریان است هم‌آهنگ کند.

پریسا نصر‌آبادی

حالا می‌خواهد «آن» بعد مذهبی جامعه باشد یا هر چیز دیگری غیر از این باشد و آن‌هم در شرایطی که یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث شده است زنان به صورت مضاعف استثمار شوند، مذهب‌ای است که در ساختار سیاسی نهادینه شده است و از این کانال به صورت مضاعف زنان را در موقعیت تحت ستم بودن و تحت سطله بودن قرار داده است.


جنبش زنان اگر بخواهد حقیقتا جنبش‌ای پیش‌رو باشد و بخواهد به مطالبات و خواسته‌های خودش در حداقلی‌ترین سطوحش حتی دست پیدا کند، چاره‌ای ندارد جز این‌که یکی از خواسته‌های مشخصش سکولاریسم باشد؛ چون تا این مذهب از ساختارهای رسمی سیاسی و آن چیزی که در واقع به صورت فرمال دائما برای مردم دارد اعمال سلطه می‌کند، کنار گذاشته نشود، هیچ امکانی برای این‌که زنان بتوانند به حداقلی‌ترین حقوق خودشان در چهارچوب اجتماعی و سیاسی دست پیدا کنند.

در آغاز انقلاب ٥٧ ایران زنان برای احقاق حقوق خود به خیابان‌ها آمدند. آن‌ها سهم یکسان از اتقلابی را طلب می‌کردند که خود بخش غیرقابل انکاری از آن بودند؛ هر چند این تلاش‌ها با بی‌تفاوتی و بعضا برخورد از سوی بسیاری نیروهای سیاسی در آن زمان مواجه شد اما دهه‌ی ٨٠ را شاید بتوان فصل شکوفایی جنبش زنان در تاریخ معاصر ایران نامید؛ زنان وارد عرصه‌ی نمادین شدند و حضورشان این‌بار قابل انکار نبود، این تفاوت از کجا ناشی می‌شود؟ اصولا تفاوت میان مبارزه‌ی دو نسل را چگونه می‌توان توضیح داد؟

من فکر می‌کنم نسل قبل از ما - نیروهای سیاسی چپ‌ای که در واقع حال پدران و مادران ما بودند و در آن دوره مبارزه می‌کردند - یک تفاوت اساس‌ای که با ما در آغاز انقلاب ٥٧ داشتند، این بود که علی‌رغم این‌که این‌ها از یک سنت، از یک مبارزه‌ی چریکی و زیرزمینی آمده بودند، اما بعد از انقلاب ٥٧ به لحاظ بدنه‌ی توده‌ای بسیار رشد کرده بودند.

بنابر‌این آن چیزی که تحت عنوان یک سری خواسته‌ها و مطالبات طرح می‌شد و آن چیزی که ما شاید اولین نشانه‌هایش را در ٨ مارس ٧٩ دیدیم؛ یک اعتراض عظیم و توده‌ای بزرگ بود که بین زنان در آن دوره فراگیرشده بود و صرفا محدود به نیروهای سیاسی نبود و بلکه توده‌ای‌تر عمل می‌کرد. فکر می‌کنم این نکته‌ی مثبت‌ای بود که داشتند ولی یکی از نکته‌های منفی‌شان این بود که هم‌زمان در چهارچوب سازمان‌ها و نهاد‌های سیاسی که در آن دوره وجود داشتند، حرکت می کرد. و آن سازمان ها و احزاب در واقع خودشان نابرابری را بازتولید می کردند.

کانون مدافعان حقوق بشر دومین نامه خود خطاب به جناب آقای لاریجانی، ریاست قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران را ۱۸ اسفند ۱۳۸۸ منتشر کرد. کانون مدافعان حقوق بشر در این نامه ضمن اعتراض شدید نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام به ویژه در مورد بازداشت شدگان پس از انتخابات از مقام ریاست قوه قضائیه مصرا و موکدا خواستار توقف اعدام محکومان به مرگ و ممانعت از صدور احکام اعدام برای معترضان نسبت به انتخابات شده است. کانون مدافعان از ریاست قوه قضائیه سوال نموده که آیا نسبتی بین احکام صادره و اتهامات محکومان به اعدام وجود دارد یا این اقدام شائبه رفتار سیاسی را در قوه قضائیه مطرح می‌کند؟

به نام خدا
جناب آقای لاریجانیریاست محترم قوه قضائیهجمهوری اسلامی ایرانبا سلام و احترام

همان‌گونه که حضرتعالی مستحضرید در پی حوادث پس از انتخابات بیش از ۱۳ حکم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده که متاسفانه تا کنون ۲ حکم اجراء شده است.

آن‌چه موجب نگارش این نامه خدمت جنابعالی شد، انتشار اخبار مبنی بر تداوم صدور احکام اعدام و از جمله صدور حکم اعدام برای دانشجوی جوان؛ محمد امین ولیان است که گفته شده، متهم است در روز عاشوا سنگ در دست داشته است.

مطلع هستید که ایران یکی از کشورهایی است که متاسفانه هنوز احکام اعدام صادر و اجراء می‌شود و طی سالهای اخیر رتبه دوم در جهان در امر اعدام و رتبه اول در امر اعدام کودکان
زیر ۱۸ سال را داشته است. در حوادث هشت ماه اخیر نیز شاهد نقض مکرر و شدید حقوق بشر در گستره ای وسیع بودیم که موجب آسیب دیدن هزاران خانواده ایرانی شده و بسیاری از این صدمات نیز جبران ناپذیر می باشد.

از جمله مواردی که هرگز جبران نخواهد شد ، جان باختن ده‌ها تن از هم‌وطنان بی‌گناه‌مان است که برخی در خیابان‌ها و برخی در بازداشتگاه‌های غیر قانونی و در شرایط غیر انسانی و برخی نیز با صدور احکام اعدام جان خود را از دست داده‌اند.

این در حالی است که جان باختگان بعضا حتی معترض به انتخابات هم نبودند، اما در خیابان‌های شهرها مورد اصابت گلوله و یا ضرب و شتم شدید و خشونت‌های غیر قابل تصور قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند و البته برخی نیز معترضان مسالمت‌جویی بودند که در مقابل اعتراض آرام و مدنی، گلوله و باتوم و شکنجه و مرگ را دیدند.

جای شگفتی است که قاتلان جوانان پاک این سرزمین که در کهریزک و کوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت کامل به سر می‌برند و جوانانی که در راهپیمایی‌های مسالمت‌آمیز حضور یافته و قطعا در مقابل شدت رفتار خشونت‌طلبانه ماموران و لباس شخصی‌ها که از مصونیت آهنین برخوردارند، برای دفاع از خود و یا حتی در اثر هیجانات جوانی و اعتراضی سنگ در دست گرفته ، محارب شناخته شده و شدیدترین مجازات ، یعنی اعدام برایشان صادر می‌گردد.

سوال اینجاست که بین این احکام غیر قابل بازگشت و جبران ناپذیر و رفتار مسالمت آمیز معترضان نسبتی شرعی، عقلی، منطقی و قانونی وجود دارد؟ آیا صدور چنین احکامی شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌کند؟

بدیهی است حضرتعالی که عالم به احکام اسلامی هستید همچون هر انسان خداجوی و حقیقت طلب نمی‌توانید بر اساس مبانی اسلام که صادر کنندگان چنین احکامی نیز مدعی آنند، مدافع و توجیه کننده چنین احکامی باشید ودر مقام ریاست قوه قضائیه که پاسدار عدالت و اجرای آن است نمی‌توانید سکوت پیشه کنید.

ریاست محترم قوه قضائیه

نیک مستحضرید که بر اساس قوانین کشور نیز صدور چنین احکامی توجیه نداشته و یقینا رفتاری ضد انسانی و مخالف شرع و انسانیت به شمار می آید. اگر چنین رفتاری از سوی برخی جریانات ناشی از شرایط سیاسی ایران و در راستای ایجاد رعب و وحشت در جامعه نیز اعمال می‌شود، باز راهی به خطاست، چرا که صدور و اجرای احکام اعدام موجب آزردگی وجدان جامعه و ایجاد نارضایتی و بدبینی نسبت به حکومت در میان مردم و اوج گیری اعتراضات اجتماعی خواهد شد، که بی شک به نفع هیچ کس نیست.

کانون مدافعان حقوق بشر ضمن اعتراض شدید به صدور احکام اعدام و اجرای عجولانه این احکام ناعادلانه مصرا وموکدا از حضرتعالی تقاضا دارد با توجه به شرایط حساس و خطیر کشور چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین المللی و منطقه از صدور و اجرای احکام سنگین از جمله اعدام جلو گیری نمایید و برای احکام صادر شده نیز تدبیری بیندیشید و با تداوم آزادی زندانیان سیاسی که امری پسندیده و ضروری برای جامعه ایران است و از سوی قوه قضائیه در پیش گرفته شده است، شادی و امید را در آستانه عید نوروز به خانواده های هموطن ایرانی خود فراهم آورید.

باسپاس
شیرین عبادی
رئیس کانون مدافعان حقوق بشر

مغز وال‌ قاتل یا به اختصار «اورکا» (Orca) با ۶.۸ کیلوگرم وزن، از لحاظ ابعاد دومین رتبه را بین پستانداران آبزی داراست. مشخص نیست این هیولاها همانند انسان هیچ بهره‌ای از سلول‌های حافظه‌ای برده‌اند یا خبر؛ اما چندی پیش، پژوهش‌گران موفق به کشف ساختار پیچیده‌ و ویژه‌ی مغز اورکا، برای احساس و تحلیل محیط آبی پیرامون‌‌اش شده‌اند؛ حیوانی که گاه علی‌رغم این هوش سرشار، احساسات شدیداً متناقضی در برابر انسان بروز می‌دهد؛ همچون اورکای غول‌پیکر «تیلیکوم» که چندی پیش سومین قتلش را در استخر پارک SeaWorlds اورلاندو مرتکب شد.

وال قاتل. طبق پژوهشی که در سال 2001 منتشر گردید؛ این جاندار، پس از انسان باهوش‌ترین موجود زنده است

همیشه دانشمندان می‌کوشیده‌اند اطلاعات گرانبهایی از زبان مشترک وال‌های قاتل حین تبادل تجربیات‌شان از شکار و انتقال رفتارهای خاص، که طی نسل‌های متمادی – احتمالاً طولانی‌تر از پیشینه‌ی هر جاندار دیگری به جز انسان – میان‌شان برقرار است را کسب نموده و نهایتاً از آن رمزگشایی کنند. اما اخیراً آن‌ها در جست‌و‌جوی مدرکی برای توجیه دلیل اقدام برخی از این آبزیان به قتل انسان می‌گردند؛ هرچند مواجهه‌ی مصیبت‌بار بزرگ‌ترین، نیرومندترین و شاید زیرک‌ترین شکارچی درنده‌ای که سال‌ها اسیر استخر و به‌دور از خانواده‌ی پرجمعیتش بوده، با انسان؛ آنقدرها هم شگفت‌انگیز نیست.

ارتباط مستقیم با وال‌های قاتل اسیر، از بیست و چهارم فوریه به دنبال حمله‌ی دلخراش یک اورکای نر سابقه‌دار با نام تیلیکوم، به مربی چهل‌ساله‌اش؛ «داون برانچیو» در استخر پارک آبی SeaWorlds شهر اورلاندو، به حالت تعلیق درآمده است. دکتر «لوری مارینو»؛ از اعضای مجموعه‌ی عصب‌شناسی و زیست‌شناسی رفتاری دانشگاه اموری آتلانتا می‌گوید: «سعی نمی‌کنم آنچه در ذهن آن وال بوده را دوباره حدس بزنم؛ اما اگر بحث از این باشد که آیا وال‌ها به آن اندازه استعداد خشمگین شدن، حمله‌ی آگاهانه به یک انسان و یا آگاهی از آنچه که انجامش می‌دهند را دارند یا خیر؛ یقین داشته باشید که جوابم بله است».

با سال‌ها پژوهش‌ دشوار و کسل‌کننده، دانشمندان تا حدی وال‌های قاتل را شناخته‌اند؛ اما بیشتر از آن دریافته‌اند که چقدر اطلاعاتمان از این موجود اندک است. اول از همه حتی نمی‌دانیم آن‌ها را دقیقاً چگونه می‌نوان دسته‌بندی نمود؛ حیواناتی که در اقیانوس‌های جهان شنا می‌کنند و بیشتر از هر وال، دلفین و یا گرازماهی دیگری پراکنده‌اند؛ آنگونه که با موشکافی‌های دقیق، دست‌کم می‌توان به سه دسته تقسیم‌شان نمود: اورکاهای ماهی‌خوار یکجانشین، اورکاهای درنده‌ی آب‌های ساحلی و دسته‌ی سومی که آب‌های ژرف را برای سکونت انتخاب می‌کنند.

عادات غذایی، زبان، روش شکار و آداب ارتباط با دیگر آبزیان در این سه دسته به شدت متفاوت است و ظاهراً هیچ‌گونه ارتباط گسترده‌ای هم میان‌شان نیست. دکتر «براد هنسون»؛ زیست‌شناس سازمان ملی علوم اقیانوسی و جوی (NOAA) ایالات متحده در سیاتل اینچنین می‌گوید: «اگر الگوهای کاری‌شان متفاوت از هم باشد، آن‌ها را در انواع مختلفی قلمداد می‌کنیم».

اما DNA این موجودات، تاکنون داستان متفاوتی را نقل کرده‌ است. علی‌رغم گستردگی ژنتیکی فراون موجود میان گونه‌های زیستی متفاوت که همچون درختی با شاخه‌های پهناور است؛ این وال‌ها به جز عدم تطابق گاه‌به‌گاهی ژن‌ها در موارد استثنائی، تقریباً همچون یک ساقه‌‌ی واحدند و از این‌رو هنسون که خود از مجریان پروژه‌ی فهرست‌بندی وال‌های در معرض خطر مقیم آب‌های شمال غرب ایالات متحده بوده، می‌گوید: «این بسیار، بسیار عجیب است».

دانشمندان معتقدند اگر تنوع ژنتیکی، پاسخ‌گوی تفاوت‌های فاحش دیده‌شده در میان انواع وال‌های قاتل نباشد؛ نقش مغز بسیار بزرگ‌شان در این پدیده‌ را نمی‌توان نادیده گرفت. حیوانات بزرگتر، اغلب توده‌های سلولی وسیع‌تری درون مغزشان دارند؛ اما دانشمندان نسبت وزن مغر به وزن بدن را به‌عنوان معیار تقریبی هوش آن جاندار قلمداد می‌کنند.

بدین‌ترتیب هوش انسان، ۷ و هوش اورکاها همانند شامپانزه‌ها، ۲.۵ برابر میانگین هوشی حیات وحش است؛ هرچند از نگاه برخی دانشمندان، صرفاً با تکیه بر نسبت وزنی مغز، تا حد زیادی از توان تفکر پستانداران دریایی عظیم‌الجثه را نادیده گرفته‌ایم. به‌عبارت دیگر هوش اورکاها، به مراتب از آنچه ابعاد مغزشان به ما می‌گوید؛ بیشتر است.

داون برانچیو، حین تمرین با اورکای تیلیکوم. همین اورکا چندی پیش او را در آکواریوم شهر اورلاندو به قتل رساند

پروفسور «هال وایت‌هد»؛ زیست‌شناس دانشگاه دالهوزی شهر نیو اسکاتیای کانادا، طی انتشار پژوهشی جنجال‌برانگیز در سال ۲۰۰۱، مدعی شد هیچ جانداری به جز انسان از اورکاها باهوش‌تر نیست. وی می‌گوید: «فرهنگ، یعنی آموختن از دیگران. رفتار حیوانات فرهنگ‌محور، از آن‌هایی که همه‌چیزشان را ژنتیک تعیین می‌کند متفاوت است». او فراگیری روش‌های دشوار و خطرناک شکار که توسط پژوهش‌گران مستقر در جزایر جنوبگان دیده شده را مثال بارز فرهنگ جاری میان وال‌های قاتل می‌داند.

طبق مشاهدات این پژوهش‌گران، وال مادر، کودکش را برای تعقیب خوک‌های آبی به ساحل هل می‌دهد و گاه اندکی بعد مجبور می‌شود فرزند به‌گل‌نشسته‌اش را از خشکی به آب بکشاند. وایت‌هد می‌گوید: «آن‌ها روش‌های مخصوص به خودشان را دارند که از مادر و دیگر نزدیکان‌ خود آموخته‌اند. وال‌های قاتل همچنین حیواناتی کاملاً محافظه‌کارند و اگر از این طریق کارها را انجام دهند؛ آنگاه تمایلی به تغییر روش خود ندارند». وی معتقد است ویژگی‌ آخر، در خصوص اورکاهایی که به اسارت درآمده‌اند از اهمیت زیادی برخوردار است.

او اضافه‌می‌کند: «برای هر حیوان فرهنگ‌محور، خصوصاً از یک فرهنگ محافظ‌کار، این [اسارت] شدیداً دشوار است».

توانایی مکالمه‌ی اورکاها به‌وسیله‌ی سوت و نداهای ضربان‌مانند؛ و نیز «دیدن‌»شان از طریق ارسال کلیک‌های صوتی همانند یک سونار، خصوصیتی است که برای همه‌ی محققین جالب توجه بوده است. بسیاری از پستانداران باله‌دار دریایی – شامل دلفین، نهنگ و گرازماهی – تا حدی مجهز به چنین قابلیت‌هایی‌اند؛ اما اورکاها طی نسل‌های متوالی، زبانی پیچیده و محلی را آموخته‌اند که همین امر حیرت پژوهش‌گران را برانگیخته است.

پروفسور «ویتلو آو» از مجموعه‌ی پژوهشی پستانداران دریایی دانشگاه ایالتی هاوایی، اخیراً با اتمام یک برنامه‌ی پژوهشی، مشخص نمود که اورکاها، سامانه‌ی ردیابی صوتی‌شان را نه‌فقط جهت جستجوی ماهی در آب‌های گل‌آلود و تشخیص ماهی قزل‌آلا؛ که برای شناسایی عذای محبوب‌شان، یعنی «ماهی آزاد چینوک» نیز به‌کار می‌گیرند. آو می‌گوید: «آن‌ها ماهی آزاد چینوک را از فاصله‌ی دوری – تقریباً نصف زمین فوتبال – تشخیص داده و قادرند ردیاب صوتی خود را برای تشخیص، تعقیب و نهایتاً شکارشان به‌کار برند».

دکتر «سم ریج‌وی»؛ عصب‌شناس زیستی و دامپزشک پژوهشی بنیاد ملی پستانداران دریایی سن‌دیه‌گوی کالیفرنیا، معتقد است مغز اورکا حاوی مقادیر کمتری از قشر مخی - توده‌ی خاکستری‌رنگی که مسئول خاطرات، توجه و تفکر است - نسبت به مغز انسان می‌باشد؛ اما در عوض «آکسون‌های میلین‌دار» قطوری را داراست که به‌عنوان بزرگراه تکانه‌های عصبی به حساب می‌آیند. او می‌گوید:

«شبیه‌ به رایانه‌ای است که شاید حافظه‌ی کمی داشته باشد، اما مجهز به سیم‌های بزرگتری است. هر چه آکسون (سلول عصبی) بزرگتر باشد، سرعت مخابره‌ی تکانه‌های عصبی بیشتر خواهد بود».

دکتر «پاتریک هوف»؛ قائم‌مقام دپارتمان عصب‌شناسی آموزشگاه پزشکی مونت‌سینای نیویورک، به طور خلاصه مغز اورکا را بسیار بزرگ و با ظرفیت‌های هنگفت می‌داند. اما اینکه چنین ظرفیتی عامل استعداد قتل آگاهانه‌ی یک انسان است، چیزی است که به‌عقیده‌ی وی هنوز آن را نمی‌توان به اثبات علمی رساند.

او می‌گوید: «در نگاه اول حیوانی وحشی است و درنده‌خویی‌اش به خوبی شناخته شده. احتمال دارد در شرایط استرس، اسارت و یا استرش ناشی از اسارت، برخی از این رفتارها بروز داده شود».

مارینو از رشد مناسب یک اورکای منزوی و به دور از آب‌های پهناور اقیانوس‌های جهان و دورافتاده از محیط اجتماعی خانواده‌ی وسیع‌اش – از پدربزرگ و مادربزرگ‌ تا نوزادان – ابراز شگفتی می‌کند. او می‌گوید: «زندگی در یک استخر و سرگرم‌سازی هرروزه‌ی مردم طی ۲۷ سال، هر کسی را دیوانه می‌کند».

چه شد که مفهوم جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان در ذهن من شکل گرفت؟

وقتی شانزده هفده ساله بودم همیشه این تصور را داشتم که در آینده با یک پسر زندگی می‌کنم. هم‌دیگر را نوازش می‌کنیم و دوست می‌داریم. در ذهنم یک زندگی رویایی ساخته بودم. با آن پسر حرف می‌زدم و به جای او هم حرف می‌زدم. فکر می‌کردم که چه جاهایی با هم می‌رویم، خانه‌مان چه شکلی است و نظایر این.

بعدها از طریق اینترنت با سایت گی‌ایران آشنا شدم. آن‌جا هم‌جنس‌گرایان ایرانی پیغام می‌نوشتند. در این زمان بود که ذهن من از حالت من و یک پسر دیگر خارج شد و خود را در میان جمعی دیدم که هم‌احساس من بودند. حس کردم به بیش از یک نفر اهمیت می‌دهم. حس کردم دوست دارم بدانم حال بقیه چطور است، چه کار می‌کنند، رابطه‌شان با دوست‌شان چطور است.

بعدها با دوستان همجنس‌گرای‌ام بیرون می‌رفتم، رستوران می‌رفتیم، مهمانی می‌رفتیم. به زندگی آن‌ها اهمیت می‌دادم و آن‌ها هم همین طور، به زندگی من و مسایل من اهمیت می‌دادند. من که تمام زندگی‌ام را تنها مانده بودم و نمی‌توانستم رابطه نزدیکی با دوستان‌ام داشته باشم این احساس را پیدا کردم که دیگر تنها نیستم. موضوع مشترکی دارم که دوست دارم با بقیه در میان بگذارم. به صحبت‌های آن‌ها اهمیت می‌دادم و لذت می‌بردم.

از طرفی با چیز دیگری هم آشنا شدم و آن درد و رنجی بود که سایر هم‌جنس‌گرایان داشتند که در بسیاری من هم با آن‌ها همدرد بودم. برای مثال ما به‌خاطر رفتارمان مسخره می‌شدیم. جدی گرفته نمی‌شدیم. مجبور بودیم نقش بازی کنیم. با خانواده‌مان مشکل داشتیم. می‌ترسیدیم دیگران بفهمند همجنس‌گرا هستیم. از نقش بازی کردن خسته بودیم. از طرفی با دستاوردهای هم‌جنس‌گرایان در غرب آشنا شدم. شاهد بودم که کشورهای غربی و شرقی یکی پس از دیگری ازدواج هم‌جنس‌گرایان را به رسمیت می‌شناسند. تشکل‌های هم‌جنس‌گرایان به صورت علنی فعالیت می‌کنند و مسائل‌شان را مطرح می‌کنند.

در همین ایران می‌دیدم که بعضی هم‌جنس‌گرایان توانستند زندگی خوبی داشته باشند. دیدم که بعضی از پدر و مادرها می‌دانند که فرزندشان همجنس‌گرا است و با شریک زندگی‌اش در یک خانه زندگی می‌کند و مثل هر زوج دیگری کار و زندگی خودشان را دارند.

همه‌ی این‌ها باعث شد یک سری احساسات جمعی که از رنج‌ها و خوشی‌های هم‌جنس‌گرایان تشکیل شده بود در من بیدار شود. خودم را با هم‌جنس‌گرایان دیگر در یک پیوند عمیق می‌دیدم. پس از حدود دو سال و در سن بیست‌سالگی مفهومی به عنوان جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان در ذهن من به صورت بسیار پر رنگی نقش بست.

رویاهای من در باره‌ی جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان چه بود؟

سال‌های ۱۳۷۹ تا حوالی ۱۳۸۲ تا جایی که شاهد بودم هم‌جنس‌گرایان کم کم به صورت گسترده هم‌دیگر را پیدا می‌کردند. یکی از دلایلش شرایط اجتماعی بود و دلیل دیگر، که مهم‌تر نیز بود اینترنت بود.

آن روزها خیلی هوای هم را داشتیم. جمع‌های متعددی داشتیم و همه با هم تلفنی در ارتباط بودیم. از حال هم باخبر بودیم. به مسایل هم اهمیت می‌دادیم. تجربیات‌مان را با هم در میان می‌گذاشتیم. خلاصه خیلی هم‌بسته بودیم. حس درگروه‌بودن داشتم. فکر می‌کردم ما یک نیروی اجتماعی هستیم و می‌توانیم توان جمعی‌مان را به‌کار ببریم و در جهت منافع جمعی ازش استفاده کنیم. فکر می‌کردم می‌توانیم به‌هم کمک کنیم ولی چنین نشد. طولی نکشید که این خرده فرهنگ و جامعه کوچک و نوپا از هم گسسته شد.

شاید یکی از دلایل‌اش این بود که همه‌ی ما خیلی آشکارتر شده ‌بودیم. دیگر خانواده‌ها می‌دانستند هم‌جنس‌گرا هستیم. دوستان‌مان می‌دانستند. فامیل می‌دانست. همکاران می‌دانستند. دیگر احساس تنهایی و انزوا را به آن صورت سابق نداشتیم.

هم‌جنس‌گرا بودن برای‌مان یک چیز عادی شده بود. بخشی از پیوند ما هم‌جنس‌گرایان که از منزوی بودن و رانده بودن از جامعه و مخفی بودن شکل گرفته بود پاره شد و آن گروه‌ها از هم گسستند. هر کس با پارتنرش یا پارتنرهایش به کناری رفت و وبلاگی به پا کرد و شعر گفت و مقاله نوشت و بیانیه نوشت.

دیگر از حال هم خبر نداشتیم. تلفن هم را نداشتیم. دور هم جمع نمی‌شدیم. تجربیات‌مان را با هم قسمت نمی‌کردیم. درد دل نمی‌کردیم. وقتی به هم می‌رسیدیم وانمود می‌کردیم که همه چیز خوب است. سربسته حرف می‌زدیم. تعارف می‌کردیم. هم شکل جامعه‌ی دگرجنس‌گرا شدیم، در جامعه حل شدیم. این‌جا بود که فهمیدم انتظارم از جامعه‌هم‌جنس‌گرایان بسیار رویایی بوده. واقعیت‌ها چیز دیگری بودند. ما عده‌ای هم‌رزم نبودیم، پارتیزان نبودیم، فعال اجتماعی نبودیم. آن رویا در ذهن ماند و هنوز به واقعیت تبدیل نشده است.

انتظار من به‌عنوان یک هم‌جنس‌گرا از اکثریت جامعه ایران

۱- پذیرفتن واقعیتی به عنوان هم‌جنس‌گرایان در ایران

از نظر مجامع علمی و پزشکی معتبر (برای مثال (APA هم‌جنس‌گرایی یک بیماری روانی و اختلال نیست؛ هم‌جنس‌گرایی یک پدیده مدرن نیست؛ هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک اقلیت در طول تاریخ و در سراسر زمین و در جوامع و فرهنگ‌های مختلف وجود داشته‌اند، ایران هم از این قاعده جدا نیست. اکثریت باید قبول کند که حضور هم‌جنس‌گرایان یک واقعیت است و نمی‌توان آن را انکار کرد.

چرا لازم است هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک واقعیت اجتماعی پذیرفته شوند؟

انکار کردن واقعیت‌های اجتماعی در هر زمینه‌ای (از تغییر شرایط اجتماعی و سطح سواد زنان گرفته، تا اعتیاد و پیشرفت اجتماعی فرهنگی و وجود هم‌جنس‌گرایان) توان جامعه را در بررسی موقعیت‌ها، رویارویی با مسائل و نیازها، و انعطاف‌پذیری از بین خواهد برد. برای حفظ پویایی و سلامت جامعه چشم‌پوشی بر روی حقایق راهکار مناسبی نیست.

۲- پذیرفتن ظرفیت نقش مثبت هم‌جنس‌گرایان

به عنوان یک شهروند اقلیت، ما می‌توانیم از ظرفیت‌های فردی و اجتماعی خود در جهت فعالیت‌های مثبت در جامعه، برای مثال، اشتغال، مسئولیت پذیری اجتماعی، تعهد به قوانینی که منصفانه نوشته شده باشند و مشارکت در پاسداری از آن، مشارکت در امور ملی، برای مثال، دفاع از کشور و غیره استفاده کنیم. لازم است که این ظرفیت‌ها جدی گرفته شود و به آن بها داده شود.

چرا باید ظرفیت نقش مثبت هم‌جنس‌گرایان پذیرفته شود؟

زیرا در این صورت می‌توان از این ظرفیت استفاده کرد و در غیر ان صورت همیشه این امکان وجود خواهد داشت که هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک اقلیت سرخورده و منزوی از ظرفیت‌های خود در مسیری به جز منافع عمومی استفاده کنند. بنابر این منافع اکثریت و اقلیت در این جهت است که نیروی فردی و اجتماعی هم‌جنس‌گرایان در جهتی قرار گیرد که برای همه سودمند باشد.

۳- دست برداشتن از سرکوب هم‌جنس‌گرایان

قوانین هم‌جنس‌گراستیز برچیده شود. دیدگاه‌های منفی اجتماعی به هم‌جنس‌گرایان اصلاح شود. فشار بر هم‌جنس‌گرایان و تلاش‌های بی فایده برای تغییر اقلیت همجنس‌گرا و به بردگی کشاندن ما متوقف شود. هیچ گونه تبعیضی در جامعه در قوانین در خانواده در محیط کار، بر اساس جنسیت و گرایش جنسی اجرا نشود.

چرا باید از سرکوب هم‌جنس‌گرایان دست برداشت؟

حمله و سرکوب و زیر فشار گذاشتن هم‌جنس‌گرایان عمدتن با دو هدف انجام می‌شود، یکی حذف هم‌جنس‌گرایان، و دیگری تلاش برای تغییر هم‌جنس‌گرایان. حذف هم‌جنس‌گرایان ممکن نیست به این دلیل که ما نه تنها فرزندان مردم دگرجنس‌گرا هستیم، بلکه به عنوان یک اقلیت اجتماعی، محصول جامعه و سبک زندگی اکثرت هستیم.

هم‌جنس‌گرایان تا زمانی که نسل بشر ادامه داشته باشد و راه حل پزشکی برای تعیین گرایش جنسی جنین پیدا نشود وجود خواهند داشت و فعلا راه حل عملی برای حذف کامل هم‌جنس‌گرایان وجود ندارد نتیجتا این تلاش بیهوده است.

تغییر گرایش جنسی هم بنا به نظر مجامع علمی ناممکن است و تلاش‌های نافرجام در این زمینه نتیجه‌ای جز ایجاد اختلالات روانی شدید در هم‌جنس‌گرایان نداشته است. این تلاش‌های بیهوده نتیجه‌ای جز صرف انرژی فردی و اجتماعی دوطرف دعوا نخواهد داشت.

امروز برنامه رادیویی خاک را به معرفی سهند آقایی و شعرخوانی او اختصاص داده‌ایم. در واقع برنامه‌ی امروز هم یکی از چهره‌نگاری‌های دفتر خاک است و هم شعرخوانی.

سهند آقایی نخستین اشعارش را در ماهنامه‌ی کارنامه که در خرداد ۱۳۷۰ بدون هیچ دلیلی توقیف شد انتشار داد. نخستین دفتر شعرش را نشر ثالث سه سال پیش با نام «شبان سرزمین‌های زخم» در تهران منتشر کرد. این کتاب چندان مورد توجه قرار نگرفت. اما دفتر شعری که سهند آقایی اخیراً با نام «عبدالقادری از جنگل آمده بود» انتشار داده، مورد توجه بسیاری از شعردوستان و اهل ادبیات قرار گرفته.

سهند آقايي متولد سال ۱۳۶۶ است. او در نامه‌ای به ما نوشت:

«در تهران متولد شده‌ام. طبیعتن دلبستگیِ خاصی به در و دیوارش ندارم. فکر می‌کنم در عین بزرگی و ترسناکی‌اش خیلی خیلی کوچک است و من در عین کوچکی، بزرگی و هولش را قورت می‌دهم. فرهنگ بی در و پیکرش برای من منظره‌‌ی دروغینی رقم زده و در پاسخ کسانی که می‌گویند از این جا برو! گفته‌ام: من هم دروغ بزرگی شده‌ام، کجا غریب‌تر از اینجا ...»

سهند آقایی: شعری را نمی‌پسندم که جنون ذاتیِ مرا بیدار نکند

حسین جاوید، روزنامه‌نگار و منتقد ادبی می‌نویسد: «سهند آقايی دانش‌آموخته‌ی ادبيات فارسی‌ در دانشگاه تهران است و با توجه به تسلط و شناختی که نسبت به ادبيات کلاسيک فارسی دارد، شعرهای او يک سر و گردن بالاتر از شعرهای شاعران هم‌نسلش قرار می‌گيرد. زبان شعر سهند زبانی‌ست بسيار غنی، آهنگين و مملو از صور خيال.»

سهند آقایی در مورد شعر، درک و دریافتش از شعر به ما می‌نویسد:

«همین‌قدر بگویم که کلام شعر به نظر من باید حیرت‌آور و مجنون باشد. دست‌کم برای من چنین است. شعری را نمی‌پسندم که جنون ذاتیِ مرا بیدار نکند و به اصطلاح، سماعی از پسش به وجود من عارض نشود و در نهایت خنثی و منفعل باشد. شاید به همین خاطر است که اصولن شعر بی‌موسیقی را درنمی یابم. خواه این موسیقی درونی و آرام باشد، خواه بیرونی و مطنطن. لحظات ناب و حکایاتِ نغزِ شاعرانه را دوست دارم اما این لحظات(به گفته‌ی قدما: [لحظاتِ] مخیل) را تنها دلیل شعریت یک شعر نمی‌دانم.»

شعری که در برنامه رادیویی خاک با صدای سهند آقایی می‌شنویم و در این صفحه آن را می‌توانیم بخوانیم، به یک معنا یک شعر عاشقانه است. منتهی با این تفاوت که در شعر سهند عاشق به پای معشوق نمی‌افتد و برای دست یافتن به عشق یا به تن او، خودش را خوار و خفیف جلوه نمی‌دهد. مثل این است که نسل جوان به شکل دیگری به عشق و تن‌کامی‌های عاشقانه فکر می‌کند. سهند آقایی درباره‌ی این موضوع نظرش را برای ما نوشت. او اعتقاد دارد:

«تن کامی و کام‌جوییِ عاشقانه با تن‌کامی و کام‌جویی غیرعاشقانه کاملن متفاوت است. تن‌کامی و عشق دو چیز متفاوت‌‌اند و هر کدام جداجدا امکان‌پذیر است اما عشق توأمان با تن‌کامی؛ یعنی عشقی که تن‌کامی را همراه کند، باز هم دنیایی متفاوت دارد از هر کدام آن‌ها جداجدا.»

از سهند ‌پرسیدیم آخرین باری که عاشق شدی کی بود؟ و او در پاسخ به ما نوشت:

«با اینکه خیلی زودتر از این‌ها شاید در کودکی، جمله‌ی «هیچ چیز مقدس نیست» ورد زبانم بوده و طفلانه این جمله‌ی مهلک را هجی کرده‌ام؛ اما یک چیزی حالا مدام در گوشم زمزمه‌ای آسمانی سرداده و عشق، با آنکه برای من عنصری آسمانی نیست، اما عنصری زمینی و زیرزمینی هم محسوب نمی‌شود. کمی معلقم! به ظاهر عشق را نمی‌فهمم، اما هیئت انکار نشدنی‌اش را گاه و بیگاه مقرم. آخرین باری که به عشق اقرار کردم و در ترقیِ معکوسِ زمانه بالیدم؛ اردیبهشتِ امسال بود. شعری از پس این عشق مانده است به نام:« به ترتیب: از/ با/ تا/ به «نازلی اختری» در اصفهان/ تهران/ کیش/ کانادا» که در صفحه‌ی شعر جن و پری آمده است و در فصلنامه‌ی پایاب هم چاپ شده.»

عبدالقادری که از جنگل آمده بود، سهند آقایی

سهند گاهی در برخی عاشقانه‌هایش مثل «هزار و یک شب خیمه‌بازی» گذر و گریزی هم به جهان افسانه‌ها دارد. برای مثال در یکی از بندهای این شعر می‌نویسد:

ملوسکم!

افسانه برای دیو شاخ می‌گذارد
برای رودابه
دل
برای چراغِ جادو
غول
و برای ما
یک عمر در به دری و دوباره:
رودابه ...

از سهند نظرش را درباره‌ی دنیای افسانه‌ها و اسطوره‌ها پرسیدیم. نوشت:

«اسطوره‌ها و افسانه‌ها همگی پیوند بی‌گسستی با ادبیات همه‌ی ادوار داشته‌اند. و این به آن خاطر است که ادبیات در طول تاریخ، حرکتِ مسلسل‌واری از عینیت به ذهنیت داشته است. ادبیات گاهی عینیت را کنار می‌نهد و ذهنی می‌شود، و این ذهنیات همگی بر پایه‌ی سنت‌ها و فرهنگ‌ها بنا شده‌اند؛ لاجرم گاهی هم با اسطوره‌‌ها پیوند می‌خورند و این رفتارِ دریاوارِ ادبیات است که به ظاهر، امواج، تکراری و پشتِ هم جا عوض می‌کنند و با باد می‌روند. اما چنین نیست! هیچ موجی نیست که زاییده‌ی موجی دیگر نباشد. خواه آرام و خواه طوفانی، حرکت ادامه دارد... فرهنگ‌های بزرگ پیوسته‌اند و با تمامِ اوج و فرود‌هاشان، گسست ندارند؛ دور نیفتیم دنباله‌ی این مثال در بحث ما چنین می‌شود: زمانی این رفتار دریاوار طبیعی به نظر می‌آید، که آن اسطوره‌ها یا افسانه‌ها یا هر چیز دیگر، در فرهنگ ملتی حل شده باشند. (بررسی دلایل ناکام ماندن آثاری چون شهنشاه‌نامه‌ی صبا در مقابل شاهنامه‌ی فردوسی(از منظر تاریخِ ادواری ادبیات)، انعکاس اسطوره‌های اعراب در تنها منابعِ ادبی-حماسیِ ایشان: قصاید، و حتا بررسیِ تقدم و تاخرِ زمانی میانِ حماسه و غنا و مثال‌هایی دیگر، جملگی به این رفتارِ دریاوارِ ادبیات مربوط می‌شوند و ورود به این مباحث ید طولی می‌خواهد.) برخی بر این باورند که اسطوره‌سازی، با تثبیتِ استعاره‌ای که برساخته‌ی ذهن شاعر است به دست می‌آید و اگر این حکمِ کلی را پذیرا باشیم، جایش در ادبیاتِ امروزِ ما خالی‌ست.»

سهند در سطرهای پایانی شعری با نام «۱۳۸۶ شمسی» می‌نویسد:

دلم برای دل کندن از دوباره ندیدن‌ها تنگ شده
دلم برای تنگ‌شدن‌های بازارِ این همه به تاراج رفتن‌ها تنگ شده
دلم برای وای گفتن از خبرهای هزار بار هم که بشنوی تنگ شده
و لامصب!
این چراغ هم که نمی‌سوزد برای ما!

این سطرها از شعری کاملاً شخصی نشان دارند که در همان حال ممکن است کاملاً اجتماعی باشد. از سهند پرسیدیم به نظر او مهم‌ترین ویژگی جامعه‌ی ما چیست.

سهند در پاسخ نوشت:

«باور کنید قید مهم‌ترین در این سوال دستم را در پاسخ دادن بست. و حالا این خودکارِ وامانده، در دستم گره خورده، خودش دارد می‌نگارد هر چه می‌خواهد... ولی واقعن خودمانیم! چه می‌دانم. جالب آنکه بسامد کلمه‌ی جامعه در کتاب من کم نیست و اصلن زیاد هم آمده، اما حالا که نگاه می‌کنم، این جامعه‌ی پیچیده و زمخت و درندشت، به زبان نمی‌آید.»

حسین شرنگ، از شاعران شوریده، و نام‌آشنای تبعیدی، پس از خواندن شعر سهند به ما گفت:

«در سهند زبان تند پرتسخری زبانه می‌‌کشد. افسوس شوخ گردبادانه‌اش در سان دیدن از ایست‌ها و ایستادگان روزگار تماشائی است. در اسم این جوان، شاعری شدید نفس می‌‌کشد.»

اجازه بدهید با هم به شعر سهند آقایی گوش بدهیم و شعر او را بخوانیم:

تمی در استحاله‌ی آیا/ اینجا/ صخره، سهند آقایی، از دفتر «عبدالقادری از جنگل آمده بود»

تمی در استحاله‌ی آیا
عقربه در باران از ساعت ایستاده و شیرجه
نرفتم
گفتم که دانه‌دانه بگردم جایِ پاهایِ تو را تا قاف
به خواب انداخته بودی‌ام آیا!
اما
خواب هم
نرفتم
تا اینجا
همه چیز به خوبی که می‌گذشت
می‌گذشت
شمّاطه شیر داشت
دهانم به هفت که می‌رسید
زنگ می‌زد
و هوا هم اگر کمی کنارتر
نرفت
نرفت دیگر...
تنت به دستِ من از آب برده بودی‌ام پارو
بیا‌بیای تنت را
اگر‌اگر بانو!
از تو که می‌آیم پایین
لنگه‌لنگه دامِ‌ تا قایقت را قلّابی‌ام
کشان‌کشانِ دورِ گیلاست را کمرْ بسته ماهی‌ام
تو بگو!
در آینه کِی لنگر انداخته بودی‌ام؟
تو بگو!
چرا!
نه!
همین!
آیا!
اسمت را کجا شنیده‌ترم؟
جزیره‌ای خانم!
تمی در استحاله‌ی

اینجا
تنت که به اسفنج دور دهانم گرفت خورشید
از لای انگشت‌هایت/ غروبِ عقبگردِ مدِ خوابِ مرد/ پرید
دود بود و دره/ دود بود و رگی تنگ
و رودابه
برای همیشه
به انگشت‌هایش
ادامه می‌دهد
تا اینجا

هر روز من که سرم به ساحلم
و تنم به تنم که نمی‌رسد
دریا!

تو بگو که پرنده نپاشد به روی کوچ من
تو بگو که بادبان!

اینجا:

از لای پیراهنی که باد برده بودی از شکافِ کوهِ من سپر
سحر
پرید
هر چه خورده بودی‌ام پرید
نصفِ خواب بودی‌ام
پرید
تو رام بودی‌‌ام
پرید
و تن
آنجا نمی‌رود که توام برای دانه‌های من پرنده بپاشی که کوچ
نمی‌کنم!

من ماهی‌ام
نهنگ‌ام ...

تمی در استحاله‌ی صخره

پهلو به باد تو از من گرفته بود قایق رفت

پهلو گرفته را تو بگو نشسته را اصلن رفت

نگفتمت مرو آنجا که باد می‌آیم؟
نگفتمت مرو آنجا همیشه صخره‌ترم؟
حالا نشسته‌ای؟
به درک!
موج بود فقط
آمد و

کانون مدفعان حقوق بشر، صدور بیش از ۱۳ حکم اعدام برای بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات را اقدامی «غیرانسانی» دانست و خواستار توقف صدور چنین احکامی از سوی قوه قضائیه شد.

این کانون در نامه‌ای که خطاب به صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه نوشته، از وی خواسته برای احکام صادر‌شده، «تدبیری» اندیشیده و زندانیان سیاسی را آزاد کند.

در پی حوادث پس از انتخابات، بیش از ۱۳ حكم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده كه تاكنون دو حكم از آنها اجرا شده است.

علی‌محمد زمانی و آرش رحمانی‌پور، دو نفری هستند که حکم اعدام آنها چندی پیش در تهران به اجرا گذاشته شد.

شیرین عبادی به عنوان رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در نامه خود، با ابزار نگرانی از صدور حکم اعدام برای محمدامین ولیان، دانشجوی ۲۰ ساله دانشگاه آزاد دامغان، از آقای لاریجانی پرسیده که «آیا صدور چنین احكامی، شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌كند؟»

خانم عبادی نوشته که رئیس قوه قضائیه نمی‌تواند «مدافع و توجیه‌کننده» چنین احکامی باشد و در مقابل آن «سکوت» کند.

رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در بخش دیگری از نامه خود از اینکه «قاتلان جوانان كه در كهریزك و كوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت كامل به سر می‌برند»، اما برای جوانان معترض، به اتهام محاربه، حکم اعدام صادر می‌شود، اظهار شگفتی کرده است.

در این نامه همچنین، به کشته و زخمی شدن تعدادی از معترضان، در جریان ناآرامی‌های هشت ماه گذشته اشاره شده و آمده است که این مسائل، تاثیر «جبران‌ناپذیری» به همراه داشته است.

در جریان ناآرامی‌های پس از انتخابات، بر اساس آمارهای دولتی، دست‌کم ۴۰ تن کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند.

طی این مدت، صد‌ها فعال سیاسی، اجتماعی و روزنامه‌نگار نیز بازداشت و محاکمه شده‌اند.

علی لاریجانی در واکنش به اظهارات ژنرال دیوید پتریوس، فرمانده نیرو‌های آمریکایی در خاورمیانه، دولت آمریکا را دولتی «آدم‌کش و اوباش» خواند.

ژنرال دیوید پتریوس گفته که جمهوری اسلامی با سرکوب معترضان به نتیجه انتخابات، به سمت «اوباش‌سالاری» حرکت می‌کند.

علی لاریجانی

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری فارس، آقای لاریجانی این اظهارات فرمانده آمریکایی را «توهین‌آمیز و سخیف» دانسته و ایالات متحده را به «دسیسه‌چینی» در منطقه متهم کرده است.

به گفته رئیس مجلس شورای اسلامی، اظهارات آقای پتریوس به خاطر «ناراحتی» از «نفرت عمومی ملت‌های منطقه» از اقدامات آمریکا ایراد شده است.

لاریجانی افزوده که دولت آمریکا در عراق، افغانستان، غزه، زندان ابوغریب و گونتانامو «فجایع سبوعانه‌ای» مرتکب شده است.

رئیس مجلس اظهار داشت که مقام‌های آمریکایی با «عربده‌کشی‌ بیشتر خود را زبون معرفی می‌کنند.»

ژنرال پتریوس در گفتگو با برنامه فرید زکریا در شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان افزوده که جمهوری اسلامی از حکومت «روحانیون» در حال تبدیل شدن به حکومت «اوباش‌ها و بی‌سر و پاها» است.

هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا نیز پیش از این گفته بود که ایران در حال تبدیل شدن به یک دیکتاتوری نظامی است.

تنش‌ها میان ایران و آمریکا پس از شکست مذاکرات تبادل سوخت هسته‌ای میان تهران و غرب در ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

آمریکا با اعتراض به «سرکوب» معترضان در ایران از سوی نیرو‌های نظامی، همزمان تلاش‌ها برای اعمال دور جدید تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی را آغاز کرده است.

ایران نیز با متهم کردن آمریکا به دخالت در امور داخلی خود، اعلام کرده که تحریم‌ها هیچ تاثیری بر تهران و مناسباتش با سایر کشور‌ها نخواهد گذاشت.

نخستین جلسه دادگاه رسیدگی به پرونده ۱۲ تن از متهمان وقایع بازداشتگاه کهریزک برگزار شد.

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری ایلنا، این جلسه به ریاست قاضی محمد مصدق، در محل سازمان قضایی نیروهای مسلح به صورت غیرعلنی برگزار شد.

در این جلسه، اولیای دم و سایر شاکیان پرونده، وکلای آنان و تمامی متهمان حضور داشتند.

پیش از این وب‌سایت تابناک، متهمان پرونده کهریزک را چند مامور ارشد نیروی انتظامی معرفی کرده بود.

در آغاز جلسه دادگاه، محمد مصدق گفت که هدف از رسیدگی به این پرونده، «کشف حقیقت و اجرای عدالت» است و محاکمه چند مامور به معنای نادیده‌گرفتن «زحمات نیروی انتظامی» نیست.

وی با ممنوع اعلام کردن انتشار محتویات جلسات دادگاه، افزود: «بخشی از محتویات پرونده دارای اطلاعات و مطالبی است که انتشار آن منافی نظم عمومی جامعه و مخل انتظام مملکتی است.»

در ادامه جلسه، کیفرخواست صادره برای ۱۲ متهم پرونده از سوی منشی دادگاه قرائت و سپس اتهامات از سوی ریاست دادگاه به متهمان تفهیم شد.

در ادامه، نماینده دادستان به دفاع از کیفرخواست پرداخت و به دنبال آن پدر محمد کامرانی و سایر شاکیان پرونده، شکایت خود را مطرح کردند.

محمد کامرانی، ۱۸ ساله، روز ۱۸ تیرماه در حوالی میدان ولی‌عصر بازداشت شد و پس از انتقال به بازداشتگاه کهریزک، ۲۵ تیرماه بر اثر شکنجه‌های وارده در این بازداشتگاه جان باخت.

بر اساس گزارش‌های رسمی، برخی از بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات، به بازداشتگاه کهریزک که در جنوب تهران واقع شده، منتقل شده‌ بودند.

گزارش‌های کمیته ویژه مجلس و سازمان‌ قضایی نیرو‌های مسلح تائید کرده‌اند که در این بازداشتگاه، با دستگیرشدگان «رفتارهای خشنی» صورت گرفته که منجر به مرگ سه تن از آنها شده است.

گزارش کمیته‌ ویژه در خصوص بررسی حوادث بازداشتگاه‌ها ۲۰ دی‌ماه در صحن علنی مجلس قرائت شد.

در این گزارش به کشته ‌شدن محسن روح‌الامینی، امیر جوادی‌فر و محمد کامرانی در این بازداشتگاه اشاره شده است.

چهارم بهمن‌ماه نیز عبدالحسین روح‌الامینی، پدر محسن روح‌الامینی، از رامین آقازاده قهرمانی، به عنوان یکی دیگر از جان‌باختگان بازداشتگاه کهریزک نام برد.

http://pofs.blogfa.com/post-247.aspx

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از آزادی عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک خبر داد.

عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک چند روز پیش از این، از سوی پلیس آلمان بازداشت شده بود.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری فارس، رامین مهمانپرست با «نمایشی» توصیف کردن دستگیری حاجی‌احمدی گفته که ایران تلاش دارد تا وی و اعضای گروه پژاک را دستگیر کند.

آقای مهمانپرست با انتقاد از این اقدام دولت آلمان، کشور‌های اروپایی را متهم به حمایت از «تروریسم» کرد و گفت: «شواهد بسیاری وجود دارد که اروپا محل امن نگهداری و حفاظت از تروریست‌ها است.»

وی اظهار داشت که ایران تمام «اسناد جنايات» گروه پژاک را به طرف‌های اروپايی و غربی تحويل داده‌ و خواستار تحویل آنها به جمهوری اسلامی است.

اعضای گروه پژاک دارای رابطه نزدیک با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) هستند که از سال ۱۹۸۴، درگیری‌های مرگباری با نیروهای دولتی ترکیه در جنوب شرقی این کشور دارند.

علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز روز گذشته از مقام‌های آلمان خواسته بود که حاجی‌احمدی را برای محاکمه تحویل دولت ایران بدهد.

وب‌سایت روزنامه جام‌جم هم به نقل از پرویز سروری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس از احضار سفرای آلمان و ایتالیا به این کمیسیون خبر داده است.

به نوشته ایلنا، علاء‌الدين بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در ملاقات با برند اربل، سفير آلمان در ایران، گفت كه جمهوری اسلامی از آلمان انتظار دارد به حمايت از رئيس گروه پژاک پايان دهد.

حمید معصومی‌نژاد نیز، هفته گذشته به اتهام دست داشتن در «قاچاق سلاح» برای جمهوری اسلامی از سوی پلیس ایتالیا دستگیر شده است.

ایران دستگیری این خبرنگار را محکوم و اتهامات وی را رد کرده است. مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند که مقام‌های ایتالیایی تحت فشار آمریکا اقدام به بازداشت معصومی‌نژاد کرده‌اند.

یک مرجع تقلید، با اعتراض نسبت به افزایش «مشکلات و مفاسد اخلاقی» در جامعه، از دولتمردان به خاطر اهمیت ندادن به «مسائل اخلاقی» به شدت انتقاد کرد.

آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی در دیدار با جمعی از پژوهشگران سازمان تبلیغات اسلامی، از گسترش «اعتياد، طلاق، رشوه‌خواری و بدحجابی» در کشور انتقاد کرده و از دولت و نهاد‌های مسئول خواسته که به طور جدی «فکری در مورد مسائل اخلاقی جامعه» کنند.

آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری ایلنا، این مرجع تقلید، «سياست‌زدگی، بی‌اهمیتی مسئولان و تهاجم فرهنگی» را سه عامل افزایش «فساد و مشکلات» در جامعه عنوان کرده است.

روز گذشته (دوشنبه) احمد خاتمی عضو مجلس خبرگان رهبری نیز از رابطه آزادانه دختران و پسران در جامعه انتقاد کرده و خواستار برخورد با «مفاسد اجتماعی» شده بود.

اظهارات مکارم‌شیرازی در شرایطی ایراد می‌شود که روابط دولت محمود احمدی‌نژاد با مراجع تقلید، سال‌هاست که به سردی گرائیده است.

گروهی از مراجع تقلید در این سال‌ها در اعتراض به اقدامات دولت احمدی‌نژاد، حاضر نشده‌اند با وی دیدار و گفتگو داشته باشند.

محمدحسین صفارهرندی، وزیر ارشاد در دولت نهم نیز شامگاه دوشنبه در سخنانی، به اختلاف مراجع تقلید با دولت احمدی‌نژاد اشاره کرده است.

آقای صفارهرندی گفته کسانی «اصلا کارشان این بود که نگاه مراجع را به دولت بد کنند که متاسفانه موفق هم شده‌اند.»

وزیر سابق ارشاد نامی از این افراد نبرده، اما گفته که «بی‌سلیقگی‌ها» و اظهار نظرهای خارج از «تخصص» برخی اعضای دولت نیز، موجب تغییر رفتار «به‌حق» مراجع تقلید نسبت به دولت شده است.

وی در عین حال اظهار امیدواری کرده که محمود احمدی‌نژاد در جریان سفر به قم بتواند با گروهی از این مراجع تقلید دیدار کند.

حضور اسفندیار رحیم‌مشایی در دولت نهم و دهم و حمایت احمدی‌نژاد از وی، یکی از موارد اختلاف مراجع تقلید با دولت وی به شمار می‌رود.

اظهارات و اقدامات رحیم‌مشایی در زمانی که ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر عهده داشت با خشم راجع تقلید و محافظه‌کاران روبرو شد و آنها بارها خواستار برکناری وی شدند، اما احمدی‌نژاد به این درخواست‌ها اعتنایی نکرد.

احمدی‌نژاد در دولت دهم نیز رحیم‌مشایی را به عنوان معاون اول خود معرفی کرده بود که با مخالفت آیت‌الله خامنه‌ای، وی از سمت خود استعفا کرد.

آیت‌الله خمینی: حجاب اسلامی باید در مملکت رعایت بشود

در پی سخنان آیت‌الله خمینی درباره حجاب زنان در فیضیه قم، آیت‌الله اشراقی، داماد آیت‌الله خمینی گفت: «خواست امام این است که حجاب اسلامی باید در مملکت رعایت بشود.» اشراقی توضیح داد: «حجاب اسلامی لازم نیست حتماً چادر باشد.»

سخنان دیروز آیت‌الله خمینی در جمع طلب فیضیه قم انعکاس گسترده‌ای در تمام محافل و مجامع یافت و خصوصاً آن قسمت که درباره حجاب اسلامی بود، مورد شرح و تفسیر فراوان قرار گرفت.

بنا به نوشته روزنامه اطلاعات، در پی سخنرانی آیت‌الله خمینی که دیروز گفته بود «از فردا باید بانوان با حجاب اسلامی در وزارتخانه‌ها حاضر شوند» عده‌ای تندرو با شدت عمل از بانوان بی‌حجاب و اقلیت‌های مذهبی خواستند که از فردا حتماً با چادر حاضر شوند والا با شدت عمل مواجه می‌شوند.

در پی این وضع آیت‌الله اشراقی داماد آیت‌الله خمینی به روزنامه اطلاعات گفت: «امیدوارم که این حرف درست نباشد که مردم بخواهند با شدت عمل نهی از منکر کنند، اما آنچه خواست امام است این است، خلاصه باید حجاب اسلامی رواج پیدا کند و مملکت، مملکت اسلامی است و ما جمهوری اسلامی را داریم پایه‌گذاری می‌کنیم. باید قوانین اسلامی مو به مو به قدر امکان اجرا بشود. البته در سطح مقداری از خانه‌ها، ادارات، حتی دانشگاه‌ها، مدارس، دبیرستان‌ها بایستی توجیه بشود که خانم‌ها رعایت حجاب اسلامی را بکنند و معنای حجاب اسلامی هم چادر نیست. چادر یکی از مصارفش این است که البته بهتر خانم‌ها را می‌پوشاند، اما به صورت‌های دیگر هم می‌توانند خانم‌ها همان‌قدری که مو را بپوشانند، مواضع زینت را هم بپوشانند، چون حجاب یکی از ضروریات دین اسلام است. چون به هر شکلی و به هر نحوی که مواضع زینت، و مو و گردن که لباس آبرومندی بپوشند به هر شکلی که می‌خواهد باشد و لازم نیست که حتماً چادر باشد.»

آیت‌الله اشراقی افزود: «اما فکر می‌کنم مردم مسلمانی که آشنا با احکام اسلامی دارند با این‌که همه اشتیاق کامل دارند که حجاب اسلامی باشد و آقا نظر مبارکشان این است که همه جا حجاب اسلامی رواج یابد، خانم‌ها حتی‌المقدور حجاب را رعایت کنند ولی مردم نباید هرج و مرج ایجاد کنند و نباید در نهی از منکر، منکر را با منکر دیگری دفع کرد، منکر را باید با روش مسالمت‌آمیز دفع کرد. استدعا کنند، خواهش کنند از خانم‌ها که رعایت حجاب اسلامی را بکنند، اما اگر توهینی پیش بیاید یا جسارتی بشود یا بخواهند به طورهای دیگری که خود آن کارها منکر باشد از نظر اسلام محکوم است، چه بهتر که مردم حتی‌المقدور سعی کنند و کوشش کنند که رعایت موازین اسلامی را بکنند. و از طرف دیگر خود خانم‌ها هم باید این حکم اسلامی را خودشان اجرا کنند.»

وی گفت: «ما باید غرب‌زدگی را کنار بگذاریم و برای زن همه‌گونه شخصیتی قائلیم و رعایت کمال احترام نسبت به خانم‌ها می‌شودو تساوی حقوق که بین زن و مرد قائل هستیم و خانم‌ها را در تمام شئون لازم‌الرعایه می‌‌بینیم و موقعیت‌هایی که اسلام نسبت به خانم‌ها داده که شاید هیچ مذهبی یا هیچ مرام دیگری این‌طوری نسبت به خانم‌ها احترام قائل نیست. و در تمام شئون اجتماعی می‌توانند شرکت کنند، حتی حق رأی دادن دارند و می‌توانند فعالیت‌های اجتماعی داشته باشند. این‌که خانم‌ها حجاب اسلامی داشته باشند هیچ تزویدی برای آن‌ها نیست. این یک حکمی است که رعایتش بر عهده خود خانم‌هاست.»

به نوشته روزنامه اطلاعات، امروز در بسیاری از مدارس دخترانه تهران تظاهراتی در جهت موافقت و مخالفت با حجاب اسلامی برگزار شد. این تظاهرات در دبیرستان‌های دخترانه مرکز و شمال و قسمتی از غرب تهران گسترده‌تر بود. پاره‌ای از شعارهای این گروه عبارت بود از «حجاب ما پاکی ماست»، «الله اکبر» و «درود بر تو خواهر مجاهد». موافقان و مخالفان حجاب برای تظاهرات در این مورد به دانشگاه تهران رفتند.

کارکنان زن هواپیمایی ملی ایران امروز نسبت به حجاب اسلامی زنان اعتراض کردند. خانم فرزانه نظرعلی به عنوان نماینده کارکنان زن هما در ویلا گفت: «حجاب ما زنان پاکی ماست و دولت باید برای خانم‌ها در جهت تقویت حجاب فکری اندیشه کند، نه حجاب ظاهری.» وی گفت: «عده‌ای ما را متهم کرده‌اند نیمه لخت به محل کار خود می‌رویم حال آن‌که یونیفورم ما کاملاً پوشیده است.»

به گزارش روزنامه اطلاعات در محوطه دانشگاه تهران مخالفان حجاب به منظور بزرگداشت روز جهانی زن تظاهرات کردند. آنان که در آمفی تئاتر هنرهای زیبای دانشگاه تهران و محوطه دانشگاه گرد هم آمده بودند، ابتدا سرودی در بزرگداشت روز زن خواندند و آنگاه این شعارها را سر دادند که «اتحاد، مبارزه، آزادی»، «مرگ بر استبداد». این گروه زنان خواستار حقوق برابر و مزد مساوی میان کارگران زن و مرد شدند. سپس گروهی از دانش‌آموزان به دانشگاه رفتند و در حالی که استدلال می‌کردند چون زن و مرد در انقلاب با هم شهید شدند، پس هر دو باید آزاد باشند، به چپ‌هایی که در دانشگاه مراسم برگزار کرده بودند پیوستند.

در تظاهرات امروز دانشگاه تهران، گروهی از زنان که علیه حجاب اسلامی شعار می‌دادند به سوی دادگستری رفتند در اجتماعی که در مقابل دادگستری برگزار شد قطعنامه‌ای علیه حجاب صادر کردند. گروهی از زنان و مردان انقلابی مذهبی نیز در دانشگاه تهران به طرفداری از حجاب شعار دادند.

در همین حال جنبش ملی مجاهدین، هواداران سازمان مجاهدین در بیانیه‌ای به مناسبت روز جهانی زن، اقدامات «سرمایه‌داری غرب را در چهره کریه و بزک کرده آزادی زن» محکوم کردند، اما سازمان چریک‌های فدایی خلق رفتار ضدانقلابی مرتجعان در مورد زنان را محکوم کرد.

تظاهرات زنان در اعتراض به اجباری شدن حجاب

پیوند به ویدیوی تظاهرات زنان در هشت مارس ۵۷ در اعتراض به اجباری شدن حجاب

شکوه میرزادگی در فرودگاه دستگیر شد

به نوشته روزنامه اطلاعات، در فرودگاه مهرآباد شکوه فرهنگ معروف به شکوه میرزادگی دستگیر شد. روزنامه اطلاعات نوشت: «شکوه میرزادگی از سرسپردگان حزب منحله رستاخیز و سردبیر مجله تلاش هنگام خروج از کشور توسط پاسداران انقلاب اسلامی دستگیر شد.»

به نوشته اطلاعات «به شکوه فرهنگ این اتهام زده شده است که خسرو گلسرخی، دانشیان و یارانشان را به مأموران ساواک لو داده بود.» به نوشته همین روزنامه در همان خبر، مینا عابدی و عابدی، دو تن از مسئولان کارخانه شراب‌سازی پاکدیس با مقدار زیادی ارز در فرودگاه مهرآباد دستگیر شدند.

شکوه میرزادگی از سرسپردگان حزب رستاخیز

آیت‌الله طالقانی: ایسم‌های وارداتی مد شده

آیت‌الله طالقانی در گفت و گو با خبرگزاری پارس شرکت کرد و در مورد وحدت میان گروه‌های سیاسی گفت: «اساساً من نیروهای خلق‌های مختلف را درک نکرده‌ام. برای آن‌که اگر منظور عدالت اجتماعی باشد، ما در مبانی انقلابی اسلام، از هر مکتبی جلوتر هستیم و چون تا به حال مبارزه، یعنی تا چندی قبل در اثر فشار و اختناق مبارزه، محدود به گروه‌های مخصوص و متشکل و معین بود، این مبارزه و این گروه‌ها در آن شرایط می‌توانستند به اسم گروه و مکتب خاصی مبارزه کنند و یا مخفیانه یا آشکار، یا مبارزه سیاسی و یا مبارزه مسلحانه، ولی حالا که مبارزه در سطح عمومی کشور توسعه پیدا کرده و رژیم منهدم شده، حال دیگری از مبارزه، پیشگیری و سازندگی است...»

وی ادامه داد: «در اینجا دیگر موردی برای ایدئولوژی‌های مختلف که بخواهند مطرح بکنند و موضع‌گیری بکنند، برای همیشه باقی نمی‌ماند... در اسلام آزادی و شرافت انسان مهم‌تر از اقتصاد است. اقتصاد از نظر اسلام زیربنا نیست.»

آیت‌الله طالقانی در مورد حقوق زنان گفت: «به زودی یک سخنرانی در این زمینه در تلویزیون خواهم کرد.» وی گفت: «در اسلام به قدری حق به زنان داده شده که باید مردان قیام کنند و مطالبه حق نمایند... اسلام اولین دینی است که حق مالکیت مطلق به زن‌ها داده است. یعنی زن‌ها می‌توانند هم ثروت داشته باشند و هم در ثروتشان تصرف کنند. که این حق در دنیا نبوده و هنوز هم شاید در اروپا به این حد نباشد.»

آیت‌الله طالقانی

سه چریک فدایی خلق کشته شدند

براساس خبر اعلام شده در صفحه اول روزنامه اطلاعات از سنندج «از سوی چریک‌های فدایی خلق در سنندج اطلاعیه‌ای به شرح زیر منتشر شد: شب گذشته آقایان هادی، علی خلیقی و خلیل حواری نسب در جریان یک مأموریت در جاده سنندج ـ کرمانشاه شربت شهادت نوشیدند.»

خرسندی: خدا یک شب به خواب شاه آمد

بی‌تردید مهم‌ترین اثر ادبی و هنری تأثیرگذار در انقلاب ایران، شعری از هادی خرسندی به نام «خواب شاه» است. این شعر پنج شش ماه قبل از انتخابات در لندن سروده شد و در تهران به شکل زیراکسی و در ابعاد وسیع توزیع شد.

هادی خرسندی، پس از بازگشت از ایران، در روزنامه اطلاعات، هجدهم اسفند برای نخستین بار متن کامل شعر را با مقدمه‌ای کوتاه و با نام رسمی شاعرش منتشر کرد. متن کامل نوشته و شعر هادی خرسندی به شرح زیر است:

به نام خدا (‌بسمه تعالی)
شعر «خواب پادشاه» را سه چهار ماه قبل در لندن درست کردم و توسط دوستی به تهران فرستادم. این شعر که به نام مستعار منتشر شد، آن‌طور که می‌گویند پرتیراژترین شعر «زیراکس» و فتوکپی ماه‌های اخیر بوده و اگرچه ممکن است اغلب خوانندگان عزیز قبلاً نسخه ماشینی و خطی آن را خوانده باشند، ولی مایلم که باز آن را در اینجا بیاورم که جداً و رسماً تکلیف خود را در مقابل انقلاب و ضدانقلاب! روشن کرده باشم و به پشتوانه آن، بتوانم حرف‌های آینده‌ام را صریح‌تر و راحت‌تر بنویسم و چماق تکفیر و ژ ۳ ی اتهام را خنثی کنم.

و به این ترتیب، ضمناً چاپ این شعر پاسخی است اگر نه مستقیم، به اظهارات رادیویی آقای بنی‌صدر و تلفن‌های مکرر گروهی از همفکران ایشان که اعتراض کرده‌اند که چرا گفته‌ای «شاید بختیار، از مرز بازرگان گریخت»، تا بدانند که ما، با عقل ناقص خودمان، هر جا لازم بوده و مناسبت داشته، حرف خودمان را گفته‌ایم و باز هم می‌گوییم و هر سخن را جایی و هر نکته را مقامی قائلیم.

هادی خرسندی

وکیل محمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق ایران، خبر ممنوعیت خروج وی از کشور را تکذیب کرد.

خبرگزاری فارس امروز (سه‌شنبه) به نقل از یک مقام اطلاعاتی، از «ممنوع‌‌الخروج شدن» خاتمی خبر داده بود.

عباس امیری‌فر، دبیر اجرائی جامعه وعاظ تهران، به از نقل مقام اطلاعاتی یادشده، به خبرگزاری فارس گفته که محمد خاتمی، چندی پیش قصد خارج شدن از کشور را داشته که از خروج وی جلوگیری شده است.

این در حالی است که محمود علیزاده طباطبایی به خبرگزاری ایلنا گفته که برای ممنوع‌الخروج كردن افراد، «باید تصمیم قضایی اتخاذ شود، حال آنكه تاكنون چنین تصمیمی برای ‌آقای خاتمی گرفته نشده است.»

وب‌‌سایت پارلمان‌نیوز نیز به نقل از یکی از نزدیکان رئیس جمهوری سابق ایران نوشته است: «خاتمی اخیرا قصد خروج از کشور را نداشته و ممنوع‌الخروج نشده است.»

برخی خبرگزاری‌های نزدیک به دولت نیز پس از انتشار خبر مذکور ادعا کرده‌اند که خاتمی پیش از ۲۲ بهمن قصد سفر به یک کشور اروپایی را داشته است.

گزارش‌ها از ایران حاکی از آزادی عماد بهاور، احمد جلالی فراهانی، صالح نقره‌کار، یاشار دارالشفاء، مهرداد رحیمی، مهدی آمیزش و حمیده قاسمی‌ است.

عماد بهاور، عضو شاخه جوانان نهضت ‌آزادی پس از یک روز بازداشت، شب گذشته (دوشنبه) آزاد شد. وی پیش از این نیز در جریان اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات بازداشت شده بود.

عماد بهاور

یاشار دارالشفاء، فعال دانشجویی نیز شب گذشته، پس از یک‌ماه بازداشت آزاد شد. وی در جریان بازداشت‌های گسترده پیش از ۲۲ بهمن‌ماه، به همراه تعداد زیادی از روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی و مدنی از جمله مازیار سمیعی و امید مهرگان بازداشت شده بود.

مهرداد رحیمی، فعال سیاسی-مدنی نیز پس از دوماه بازداشت، عصر روز گذشته (دوشنبه) با تودیع وثیقه ۷۰ میلیون تومانی آزاد شد.

این فعال حقوق بشر، ۱۲ دی‌ماه پس از احضار به وزارت اطلاعات بازداشت شده بود. وی در طول مدت بازداشت، جهت اخذ اعترافات تلویزیونی تحت فشار قرار داشت.

همچنین حمیده قاسمی، فعال دانشجویی، احمد جلالی فراهانی روزنامه‌نگار و صالح‌ نقره‌کار پس از یک ماه بازداشت، شب گذشته آزاد شدند.

نقره‌کار، مسئول سابق روابط عمومی دادستانی کل کشور و خواهرزاده زهرا رهنورد، با قرار وثیقه ۵۰ میلیون تومانی آزاد شده است.

مهدی آمیزش، فعال حقوق کودک نیز پس از بیش از دوماه بازداشت با تودیع وثیقه آزاد شد. در حال حاضر تعداد دیگری از فعالان حقوق کودک از جمله مریم ضیاء، بابک نظری و سعید جلالی‌فر در زندان به سر می‌برند.

صدور حکم دادگاه تجدیدنظر برای دو روزنامه‌نگار
شعبه ۵۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران نیز از تائید حکم حبس دو روزنامه‌نگار زندانی خبر داده است.

به گزارش وب‌سایت کلمه، سعید لیلاز، روزنامه‌نگار و سردبیر سابق روزنامه سرمایه، به سه سال حبس تعزیری محکوم شده است.
دادگاه بدوی، این روزنامه‌نگار را به ۹ سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم کرده بود.

بهمن احمدی امویی

اتهامات سعید لیلاز، «تبلیغ علیه نظام»، «اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت»، «اخلال در نظم عمومی» و «توهین به مسئولان نظام» عنوان شده است.

این روزنامه‌نگار، حدود ۹ ماه است که در زندان به سر می‌برد.

گزارش‌های دیگر نیز حاکی از صدور پنج سال حبس تعزیری برای بهمن احمدی امویی از سوی دادگاه تجدید‌نظر است.

این روزنامه‌نگار، پیش از این از سوی دادگاه بدوی، به هفت سال و چهار ماه زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده بود.

اعتراض به وثیقه‌های سنگین
کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران هم در بیانیه‌ای، به تعیین وثیقه‌های سنگین برای زندانیان سیاسی اعتراض کرده و این رویکرد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی را نوعی «گروگان‌گیری» خوانده است.

این کمپین، در بیانیه خود آورده که میزان برخی از وثیقه‌ها از «درآمد ۱۰۰ سال» این زندانیان بیشتر است.

وثیقه یک میلیارد تومانی برای فیض‌الله عرب‌سرخی و وثیقه ۸۰۰ میلیون تومانی برای عبدالله مومنی، از جمله وثیقه‌های سنگینی است که در این بیانیه به آن‌ها اشاره شده است.

کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران در ادامه نوشته است: «بسیاری از زندانیان سیاسی که مبلغ وثیقه‌های تعیین‌شده ده‌ها مرتبه فراتر از توانایی مالی آنها برای پرداخت است، از کمک‌های دوستان و آشنایان و بستگان خود بهره می‌گیرند و به تودیع وثیقه اقدام می‌کنند.»

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، اجازه صدور فناوری‌های اینترنتی مثل خدمات ارسال پیامک و اشتراک عکس را به ایران صادر کرد.

آن‌طور که هفته‌نامه آمریکایی نیویورک تایمز نوشته، این وزارتخانه علاوه بر ایران، مجوز انتقال خدمات ویژه اینترنتی به سودان و کوبا را هم صادر کرده است.

AFP

به این ترتیب، شرکت‌های ارائه‌دهنده این نوع خدمات مثل یاهو و گوگل، با وجود تحریم‌های واشینگتن علیه ایران می‌توانند به صورت آزادانه، نرم‌افزارهای خدماتی خود را به این کشور صادر کنند.

این شرکت‌ها تا کنون به علت نگرانی از نقض تحریم‌های ایالات متحده، از این کار خودداری می‌کردند.

تغییر مقررات مربوط به تحریم‌ها از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا شامل نرم‌افزارهای ارتباطی می‌شود که استفاده از آنها برای کاربران اینترنتی رایگان است.

واشینگتن، ایران، کوبا و سودان را به عنوان «جوامع بسته» معرفی می کند که حکومت‌هایشان اجازه دسترسی آزادانه به اطلاعات به شهروندان را نمی‌دهند.

وزارت خارجه و سنای آمریکا پیش از این برای کمک به گردش آزاد اطلاعات در این کشورها چنین پیشنهادی را مطرح کرده بودند.

در جریان اعتراض‌ها به نتیجه نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران و ممانعت از فعالیت رسانه‌های خارجی در این کشور، شهروندان ایرانی با استفاده از توییتر، فیس‌بوک، ای‌میل و پیامک، اخبار ایران را به خارج از این کشور انتقال دادند.

شبکه اجتماعی فیس‌بوک، یکی از محبوب‌ترین سایت‌های اینترنتی در میان کاربران ایرانی به شمار می‌رود که در حال حاضر از سوی کمیته تعیین مصادیق فیلترینگ، مسدود شده است.

دولت آمریکا خرداد ماه سال جاری شمسی نیز از شبکه اینترنتی توییتر خواسته بود به علت انعکاس صدای ناراضیان ایران، برنامه معاینه فنی شبکه خود و قطع موقت آن را عقب بیندازد.

صادرکنندگان بزرگ فرآورده‌های نفتی، در سکوت خبری، صادرات بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

روزنامه فایننشال تایمز با اعلام این خبر نوشته است که این اقدام یا از بیم تحریم‌های احتمالی ایالات متحده علیه این شرکت‌ها صورت گرفته و یا نشانه موفقیت تلاش‌های پشت پرده واشینگتن برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی است.

بر اساس این گزارش، سه شرکت‌ سوئیسی ویتول، گلنکور و ترافیگورا که بخش عمده‌ای از بازار جهانی فرآورده‌های نفتی را در اختیار دارند، صدور بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

این سه شرکت در مجموع، نیمی از بنزین صادراتی به ایران را تامین می‌کردند.

مدیر شرکت‌ ترافیگورا به فایننشیال تایمز گفته است که تنش‌های سیاسی ناشی از صدور بنزین به ایران، معامله با این کشور را دشوار کرده است.

با این حال این اقدام این سه شرکت، به معنی قطع کامل صدور بنزین به ایران نیست، چون تحریم‌های ایالات متحده علیه تهران، هنوز صادرات بنزین به این کشور از سوی شرکت‌های غیرآمریکایی را هدف قرار نداده است.

توقف بنزین به ایران از سوی این سه شرکت بزرگ در حالی صورت می‌گیرد که کنگره آمریکا به تازگی، تحریم‌های یک‌جانبه‌ای چون منع صدور بنزین به جمهوری اسلامی را تصویب کرده است.

همزمان با افزایش فشارهای ایالات متحده و جامعه جهانی بر جمهوری اسلامی، به نظر می‌رسد در سال جاری میلادی، تنها شرکت‌های کوچک به ادامه معاملات در زمینه فرآورده‌های نفتی با تهران تمایل داشته باشند.

ایران پنجمین صادرکننده بزرگ نفت در جهان است، اما بیش از ۴۰ درصد سوخت مورد نیاز خود را به علت کمبود ظرفیت پالایشگاهی، از خارج وارد می‌کند.

مصرف روزانه بنزین در ایران بنابر اعلام خبرگزاری ایسنا، نزدیک به ۷۳ میلیون لیتر است.

روزنامه‌های اقتصادی ایران نیز گزارش کرده‌اند که دولت این کشور برای واردات بنزین در سال‌ جاری، شش و نیم میلیارد دلار کسری بودجه دارد.

رکورد تاخیر دولت
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «بودجه ۸۹ و سند توسعه» به تاخیر دولت در ارائه لایحه بودجه و بلاتکلیفی لایحه برنامه پنجم توسعه اختصاص یافته است.

در این سرمقاله آمده است: «لايحه بودجه ۸۹ اولين سند رسمی بودجه در دولت دهم به شمار می‌رود که دستخوش لوايح اخير دولت رکورد بی‌نظيری از تاخير را برجای گذاشته به طوری که در تاريخ بودجه‌نويسی دهه گذشته چنين تاخيری بی‌سابقه بوده است. حرف و حديث‌ها بر سه لايحه‌ای است که قرار است بر اساس برنامه پنجم باشد اما معلوم نيست پس چگونه بررسی آن از سوی مجلسی‌ها بر برنامه مقدم‌شده تمامی ندارد.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «اگر چه بر اساس آيين‌نامه داخلی مجلس، دولت بايد حداکثر تا نيمه آذر لايحه بودجه را به نمايندگان تقديم می‌کرد، اما تعلل دولت باعث شد تا اين لا يحه ۳۶۸ هزار و ۴۰۰ ميليارد تومانی با تاخيری دوماهه به دست مجلسی‌ها برسد. تعلل دولت در ارسال اين لايحه به مجلس باعث شده بود تا هر روز اظهارنظرهای جديدی در اين رابطه به گوش برسد.»

به نوشته این روزنامه: «برخی کارشناسان اقتصادی، سال ۸۹ را سالی بدون برنامه ناميده‌اند. چرا که تاخير دولت در ارائه برنامه توسعه پنجم و هم‌زمانی آن با زمان ارائه بودجه سال ۸۹ نتيجه‌ای جز اين در بر ندارد که امسال دولتی‌ها بودجه‌ای بدون برنامه به مجلس ارائه کنند.»

متن کامل سرمقاله

راه‌کارهایی برای تشویق مردم
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «لزوم رعايت عدالت در حذف يارانه‌ها» به ارائه راه‌کارهایی برای تشویق مردم به سرمایه‌گذاری‌های تولیدی و رفع مشکلات اقتصادی پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «تعيين سقف برای ثروت افراد، انگيزه كار و تلاش در بين افراد جامعه را از بين می‌‌برد. ثروتی كه در خدمت توليد و اشتغال در جامعه باشد، هرچه بيشتر، بهتر. عدالت اقتصادی و اجتماعی نه‌تنها توليد ثروت توسط افراد را محدود نمی‌كند، بلكه با تكيه بر توانايی افراد و باز توزيع ثروت، موجب افزايش هم‌زمان ثروت و عدالت اجتماعی در جامعه می‌شود و سطح رفاه افراد جامعه را ارتقا می‌‌بخشد.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «دولت موظف است برای توزيع عادلانه امكانات و فرصت‌ها براي آحاد افراد جامعه به صورت برابر يا متناسب، فضايی مناسب ايجاد كرده و بر روند آن نظارت و مراقبت كند.»

این روزنامه در ادامه اضافه می‌کند: «توزيع درآمد حاصل از حذف يارانه‌ها به صورت نقدی اشتباهی بزرگ است؛ زيرا كه بار تورمی آن بر مردم بيش از كمك‌های اهدايی به آنها است. درآمد حاصله بايد صرف سرمايه‌گذاری در شركت‌هايی شود كه پروژه‌‌های عمرانی زيربنايی مانند بزرگراه‌ها، راه‌آهن، نيروگاه‌های برق و مشابه آنها را احداث می‌كنند. سهام اين شركت‌ها به تساوی بين مردم تقسيم شود.»

متن کامل سرمقاله

حساس‌ترین انتخابات عراق
سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «پیام‌های روشن انتخابات عراق» در مورد انتخابات اخیر پارلمانی عراق و نقش آمریکا در این انتخابات نوشته شده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «انتخابات پارلمانی عراق حساس ترين انتخابات اين كشور پس از سقوط صدام شمرده می‌شود، چرا كه نه تنها مردم درباره سرنوشت خود و كشورشان تصميم می‌گيرند، بلكه در ادامه اين انتخاب، چگونگی تعامل با برخی از كشورهای منطقه نيز بازتعريف می‌شود.»

به نوشته این روزنامه: «عراقی‌ها پذيرفته‌اند برای آنكه حاكم بر سرنوشت خود و كشورشان شوند و به خاطر برپايی استقلال و رشد و توسعه عراق، تحمل تلفات هم داشته باشند. روز يكشنبه عليرغم تهديدات وسيعی كه صورت گرفته بود، مردم با مشاركتی ۶۵ درصدي پای صندوق‌های رای حاضر شدند. اين حضور، چيزی جز تحقير و ذلت برای تروريست‌ها و دشمنانی كه تاب ديدن استقلال و پيشرفت عراق را ندارند، در برنداشت.»

این روزنامه می‌افزاید: «اكنون يك سيستم سياسی مردمی- توافقی در عراق حاكم است. انتخابات پارلمان اين كشور مهر تاييد ديگری بر اين سيستم و گام استواری در مسير تحكيم و تثبيت آن است. برآيند انتخابات ۲ روز گذشته عراق نقطه عطفی برای استمرار يك نظم سياسی كه مورد موافقت مردم و سران قبايل و مذاهب مختلف عراقی است، می‌باشد.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «آغازی بر پایان سرمایه‌داری»

سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «انتخابات عراق و چند نکته»

ایران:
● ۶۰۰ هزار فرصت شغلی ایجاد می‌شود
● انهدام شرکت هرمی با ۵۰۰ میلیارد تومان کلاهبرداری
● تکاپوی خرید در هفته آخر سال به اوج رسید
● شگفتی محافل جهانی از پیروزی شیعیان در انتخابات عراق

بانی فیلم
● ای کاش تئاتر همچون سینما زرق و برق داشت
● ثبت قرارداد فیلم‌های اکران نوروزی
● برای مهمانان سال تحویل پولی نمی‌دهیم
● «شب و قسم به دلتنگی» رسول صدرعاملی به تهران می‌آید

تهران امروز
● درختکاری مشترک لاریجانی و قالیباف
● نطق‌های توفانی در روز بودجه
● مخالفت تازه با سهمیه متاهلان
● دستگیری سران شبکه‌های هرمی

جام جم:
● پرداخت غرامت به آسیب‌دیدگان حوادث انتخابات
● تصویب کلیات بودجه بحث‌برانگیز
● رضازاده: من هم خدایی دارم
● شیرین، فیلمی برای ندیدن

جمهوری اسلامی:
● مراکز پیش دانشگاهی سال آینده حذف می‌شود
● تصویب کلیات لایحه بودجه ۸۹ در میان بحث‌های جنجالی نمایندگان
● دستگیری سرکردگان بزرگترین شبکه هرمی کشور
● هاشمی: خدمت به محرومان و نیازمندان سرلوحه امور نظام جمهوری اسلامی است

رسالت:
● میلیون‌ها دلار به هواداران موسوی کمک کردیم
● کلیات لایحه بودجه سال ۸۹ تصویب شد
● تلاش آمریکا برای داخالت غیر نظامی در ایران آغاز شده است
● پیش دانشگاهی از سال آینده حذف می‌شود

دنیای اقتصاد:
● سهم خصوصی‌ها در بازار خودرو
● دو نگاه متفاوت به اقتصاد ۸۹
● احتمال افزایش ۲۰ درصد حداقل دستمزد
● هفت هدف در برنامه‌های آینده بورس تهران

کیهان:
● درخواست ایران برای استرداد رئیس گروهک پژاک
● توزیع گسترده گوشت قرمز، مرغ و میوه از هفته آینده
● تصویب کلیات بودجه ۸۹
● حیرت جهانیان از حضور گسترده مردم در انتخابات عراق

مردمسالاری:
● دستگیری سرشبکه‌های بزرگ‌ترین شرکت هرمی
● اظهارات مخالفان و موافقان لایحه بودجه ۸۹
● دانشگاه‌ها وضعیت خوبی ندارند
● کاترین بیگلو مردان اسکار را کیش و مات کرد

وطن امروز
● دستگیری سران بزرگ‌ترین شرکت هرمی در کشور
● شیعیان پیروز انتخابات
● توزیع ۵۵ هزار تن کالای اساسی
● یزدانی‌خرم: نایب قهرمانی جام جهانی ارزشمند است

در هنگامه‌ی ناسزاگویی غریبی که نشریه‌ی «بیان» و روزنامه‌ی «کیهان» و دیگر نشریات حزب‌اللهی علیه من به راه انداخته بودند از دفتر روزنامه‌ی «فضیلت» به خانه‌ی ما زنگ زدند. مردی پرسید آیا حاضرم با نشریه‌ی «فضیلت» مصاحبه کنم؟

در پاسخ گفتم شنیده‌ام این نشریه ارگان دفتر ولایت فقیه است، آیا این‌طور است؟ شخصی که پای تلفن بود این نکته را تکذیب کرد. گفتم اما من مطمئن هستم که این نشریه ارگان ولایت فقیه است. من نویسنده‌ای آزاد هستم و حق ندارم با نشریه‌ای که ارگان مقامی محسوب می‌شود مصاحبه کنم.

گوشی را که گذاشتم می‌دانستم حادثه‌ای رخ خواهد داد. همین‌طور هم شد. فردای آن روز از کمیته‌ی منکرات به من تلفن کردند و گفتند روز بعد برای پاره‌ای توضیحات به دفتر این کمیته بروم.

واقعیت این است که من هنوز از عوارض حمله‌ی عصبی‌ای که دچار آن شده بودم رنج می‌بردم و ابدا در شرایطی نبودم که دوباره درگیر زندان و گرفتاری‌های دیگر بشوم. اما چاره‌ای نبود.

شروع به پاک‌سازی کردم و در جریان این پاک‌سازی نامه‌های مرحوم بزرگ علوی را که در همان اواخر و پس از چاپ کتاب طوبی و معنای شب برای‌ام فرستاده بود سوزاندم. این نکته‌ی عجیبی‌ست که در جامعه‌ی ایران همیشه مردم در حال سوزاندن مدارک بوده‌اند. لابد راز این‌که ما تاریخ درست و حسابی ننوشته‌ایم همین باید باشد.

روز بعد به کمیته‌ی منکرات رفتم. یک صاحب‌منصب پاسدار که قیافه‌اش به همه‌کس شبیه بود الا یک حزب‌الله، شروع کرد با من حرف‌زدن. قیافه‌اش به‌گونه‌ای بود که من شک نداشتم وابسته به یکی از جریان‌های سیاسی نفوذی در داخل جمهوری اسلامی‌ست.

او به رفیق‌اش گفت از من بازجویی کند. شخص دوم سوالی را روی کاغذ نوشت و به من داد تا پاسخ بدهم. طبیعت این سوال که اکنون آن را از خاطر برده‌ام به‌گونه‌ای بود که ناگهان تصمیم گرفتم پاسخی پیچیده و درهم و برهم به آن بدهم.

به شدت خسته و عصبی بودم. پاسدار که یک کلمه از پاسخ مرا درک نکرده بود به نزد شخص اول رفت و زیر گوش‌اش پچ‌وپچ کرد. پاسدار اول رو به من کرد و گفت: ببین من می‌دانم که شما یک نویسنده‌ی ماهر هستی. اخیرا ما خدمت مقام رهبری بودیم. ایشان به ما توصیه کردند رمان «طوبی و معنای شب» را بخوانیم.

من نمی‌دانم ادعایی که این شخص کرد تا چه حد صحت داشت.

بعد گفت اما اگر بخواهی ما را اذیت و آزار کنی می‌اندازمت توی زندان جنایت‌کارها. گفتم ببین آقا! مرا از مردم نترسان. من خاک پای مردم هستم. بعد هم شما می‌توانی مرا در چاه مستراح بیاندازی. من آن‌قدر پررو هستم که بی‌درنگ شروع می‌کنم به آزمایش خاک مستراح تا طبیعت آن را بشناسم.

پاسدار دستور داد مرا به حیاط کمیته‌ی مواد مخدر ببرند. امروز نمی‌دانم وضع به چه گونه است، اما در آن زمان کمیته‌ی منکرات از خودش زندانی نداشت. در عین حال دادستانی کمیته‌ی مواد مخدر و کمیته‌ی منکرات یکی بود.

حالا من در حیاط بازداشت‌گاه مواد مخدر و منکرات هستم. شماری از بازداشت‌شدگان خمار این گوشه و آن گوشه نشسته‌اند. خانمی با قیافه و چهره‌ی مردم ثروت‌مند نیز آن‌جاست. روشن می‌شود که در خانه‌ی او نوار آواز هایده را پیدا کرده‌اند و در عین حال به اندازه‌ی نیم‌لول تریاک نیز در آن‌جا پیدا شده.

دختر جوان و بسیار زیبایی نیز در گوشه‌ای نشسته بود و دائم توضیح می‌دهد که در زندگی‌اش حتی یک سیگار نکشیده. شرح زندگانی این دختر یکی از جالب‌ترین سرگذشت‌هایی‌ست که تا به حال شنیده‌ام. پدربزرگ این دختر در یکی از روستاهای قزوین با مالک ده درگیر می‌شود.

ماموران مالک او را تعقیب می‌کنند. مرد به خانه‌ی خودش فرار می‌کند و در حین خشم و غضب دختر کوچک‌اش را در آغوش گرفته و از طبقه‌ی دوم خانه به طرف ماموران پرتاب می‌کند. او گویا به دو دلیل این حرکت بی‌رحمانه را انجام می‌دهد.

دلیل نخستین‌اش ترساندن ماموران بوده و فرصت پیدا کردن برای فرار. دلیل دوم این که همیشه از دختر نفرت داشته است. ماموران او را دستگیر کرده و تحویل مقامات مسوول می‌دهند. مرد محکوم به زندان درازمدتی می‌شود.

او در زندان با خدمت‌کردن به زندانیان ثروت‌مند پول قابل توجهی جمع می‌کند. پس از سپری‌کردن دوران زندان با پولی که فراهم کرده خانه‌ی بزرگی می‌خرد و سپس دست به سرمایه‌گذاری‌های دیگر می‌زند.

بچه‌های زیادی پیدا می‌کند که یکی از آن‌ها مادر این دخترک است. در هنگام مرگ پدربزرگ این خانه سهمیه‌ی مادر این دختر می‌شود. اکنون به خاطر نمی‌آورم که چه‌طور ملک مادر نصیب دختر می‌شود.

مادر دختر معتاد بود و با یک افغانی قاچاق‌چی به صورت صیغه وصلت کرده بود. مرد افغانی بعد عاشق این دختر شده بود که در آن موقع نه سال داشته است. مرد افغانی زن‌اش را واداشته بود تا دختر را به او بدهد. زن که هم عاشق مرد افغانی بوده و هم از نظر مواد مخدر به او وابسته بوده دختر را وا می‌دارد تا به همسری مرد افغانی درآید.

برای این کار بچه‌ی نه ساله را که حاضر به ازدواج نبوده یک شب تا صبح در حیاط پوشیده از برف با یک زیرپیراهن حبس می‌کند. پس دختر به عقد مرد افغان درآمده و حاصل این ازدواج یک دختر هفت‌ساله بود.

افغانی اینک چندین سال بود در زندان به سر می‌برد. دختر اتاق‌های خانه‌ی پدربزرگ را به افراد مختلف اجاره می‌داد و زندگی‌اش را اداره می‌کرد. مادرش را نیز از کنار خیابان جمع‌آوری کرده و برای این که او را وادار به ترک اعتیاد کند چندین بار کتک‌اش زده بود.

دختر که در آن موقع بیست و دو ساله بود به این علت دستگیر شده بود که از اتاق یکی از مستاجران‌اش بسته‌های هرویین پیدا کرده بودند.

به اتفاق این دختر و آن خانم ثروت‌مند ده/دوازده تایی پتو شستیم تا شب بتوانیم در جای تمیز بخوابیم. مقامات کمیته‌ی منکرات تصمیم گرفتند مرا به عنوان اهانت به اسلام به زندان بیاندازند. دلیل اهانت به اسلام نوشتن چند جمله درباره‌ی بکارت در کتاب «زنان بدون مردان» بود.

فراموش کردم بگویم دلیل حمله‌ی مدام نشریات حزب‌اللهی به من انتشار کتاب «زنان بدون مردان» بود که در خردادماه سال ۱۳۶۸ در جریان نمایش‌گاه کتاب توزیع شده بود. پنج‌هزار نسخه‌ی کتاب در طی دو/سه روز به فروش رفته بود و هنگامی که کمیته‌چی‌ها به مرکز نشر یورش برده بودند فقط دو/سه نسخه از کتاب باقی مانده بود.

آنان در عوض هر پنج‌هزار نسخه‌ی کتاب «سگ و زمستان بلند» را در انبار مصادره کرده و خمیر کردند. بعد البته حمله و ناسزاگویی آغاز شد.

اکنون مقامات کمیته‌ی منکرات تصمیم به زندانی‌کردن من گرفتند. اما چون منکرات از خود زندانی نداشت مرا تحویل زندان مواد مخدر دادند. هنگامی که وارد زندان مواد مخدر شدم مامور مربوطه شگفت‌زده به من نگاه کرد و دلیل زندانی شدن‌ام را پرسید.

وقتی به او گفتم به جرم نوشتن دستگیر شده‌ام با تاسف سر تکان داد. بدین ترتیب برای سومین‌بار وارد زندان شدم. اعصاب‌ام به‌قدری خسته و فرسوده بود که برای دو/سه روز در گوشه‌ی زندان می‌نشستم و به دیوار کنارم خیره می‌شدم.

به این ترتیب بود که شاهد خورده‌شدن یک سوسک نیمه‌جان به وسیله‌ی مورچه‌ها شدم و دوباره جان گرفتم. روشن بود که اگر وا می‌دادم از دست می‌رفتم.

بسیاری از زندانیان نگون‌بخت این زندان در آستانه‌ی اعدام بودند. بسیاری از آنان روسپیانی بودند که در عین حال درگیر مسایل قاچاق مواد مخدر شده بودند. بخشی از آنان روستاییان کم‌سوادی بودند که در مسیر خط قاچاق قرار گرفته بودند.

همه‌ی آنان ادعا می کردند که یک افغانی را دیده‌اند و او از آن‌ها خواهش کرده این بسته‌ها را نگه دارند و بعد ماموران آمده و آن‌ها را دستگیر کرده‌اند. چند بلوچ نیز در میان زندانیان بودند، اما بیش‌ترین بخش را زندانیان خراسانی تشکیل می‌دادند.

پس روزی به خواهش یک زندانی شروع کردم به درس‌دادن، و ناگهان در فاصله‌ی چند دقیقه صاحب ده شاگرد شدم.

دیروز،‌ شنبه ۶ مارس ۲۰۱۰ برابر با ۱۵ اسفند‌ماه ۱۳۸۸ کنفرانسی با عنوان عفو مردمی یا بخشش عمومی در دوره‌ی پس از جنگ یا مناقشه در دانشگاه رادباوت در نيمخن هلند برگزار شد.

در بسیاری از کشور‌هایی که دچار جنگ داخلی یا خارجی بودند مساله‌ی عفو مردمی یا بخشش عمومی مورد توجه زیادی قرار گرفته است، با این حال خیلی دقیق مشخص نیست معنی دقیق این عبارت یا اصطلاح چیست و یا این‌که مفهوم لغوی بخشش یا عفو این اجازه را می‌دهد که از این واژه در زمینه‌های عمومی و یا سیاسی استفاده شود. علاوه بر این، این فرض که بخشش عمومی می‌تواند تاثیری در روند صلح داشته باشد یا نه هنوز جای سوال دارد.

بسیاری از نویسندگان غربی، سیاست‌گذاران و مدافعان حقوق شر نسبت به این قضیه با تردید صحبت می‌کنند و باور دارند که فرم‌های عمومی و یا مردمی بخشش لزوما تاثیری بر روند صلح نخواهد داشت.

به نظر می‌رسد که بین مفهوم تحلیلی عفو یا بخشش و دانش تجربی این مفهم تفکیک علمی و عملی عمیقی وجود دارد که تحت تاثیر شرایط مختلف و متفاوت میزان این تفکیک هم متفاوت خواهد بود. اما تجربه نشان داده است نیاز به ارتباط بین دانش نظری در این راستا با تجربه‌ی عملی دست‌اندر‌کاران برای پیش‌برد روند عدالت انتقالی لازم است.

هدف از این کنفرانس که توسط مرکز علم اخلاقیات دانشگاه رادباوت در نیمنخن با همکاری سازمان توسعه‌ی بین‌المللی کوردیاد لاهه برگزار شد، گشودن دریچه‌های تازه روی این موضوع بود که با گرد‌ هم‌آوردن محققان و متخصصان در این زمینه به بررسی نقش بخشش در چهارچوب عدالت انتقالی پرداختند.

برگزار کنندگان این کنفرانس در نظر داشتند که با گذر از مرزهای موجود بین پژوهش‌های نظری و نتایج میدانی قدمی در راستای مراحل ایجاد صلح و ترویج گفت‌وگوی متقابل بردارند. در طی این کنفرانس در کنار مباحث نظری و تئوری، تجربیات کسب شده‌ در دو کشور گواتمالا و ایرلند شمالی مورد بررسی و نقد قرار گرفت.

در این برنامه گزارشی کلی از این کنفرانس برای شما تهیه کرده‌ام و برخی مباحث ارائه شده در این کنفرانس را مورد برسی قرار داده‌ام، در هفته‌های آتی با ارائه‌ی صحبت‌های هریک از سخن‌رانان این کنفرانس به بررسی بیشتر مفهوم عفو یا بخشش عمومی خواهم پرداخت.

در ده‌های گذشته روند فراگیری نسبت به عذرخواهی عمومی و یا مردمی و یا اشکالی از درخواست‌های ملی از سوی سیاست‌مداران برای بخشش عمومی وجود داشته است، از جمله معروفترین نمونه‌های درخواست برای بخشش عمومی شعار اسقف اعظم توتو است که هیچ آینده‌ای بدون بخشش وجود ندارد. موضوع عفو عمومی بحث‌های زیادی را برانگیخته که یا منجر به انتقاد شدید و یا تایید مطلب شده است.

برای بسیاری از افراد صحبت از در عرصه‌ی بخشش عمومی بحثی نامناسب و تا حدودی مخاطره‌آمیز قلمداد می‌شود با این حال در بحث‌های عدالت انتقالی، درخواست برای بخشش عمومی می‌تواند تاثیر مثبتی بر استحکام صلح، ثبات سیاسی و روند تحکیم وحدت ملی داشته باشد.

در واقع دو دیدگاه اساسی در این راستا وجود دارد، دیدگاه حداقلی یا مینی‌مالیست و دیدگاه حداکثری یا ماکسی‌مالیست که در هر یک از این دیدگاه‌ها رابطه‌ي بین عدالت و بخشش اساسا به گونه‌های مختلفی منعکس شده است. در دیدگاه مینی‌مالیست بخشش در حوزه‌های عمومی اغلب دشوار و معمولا دست‌نیافتنی قلمداد می‌شود، همچنین جست‌وجو بای عدالت مصدود و یا متوقف خواهد شد اگر شرکت‌کنندگان در این روند تشویق و یا مجبور به اعطای بخشش و یا آمرزش شوند. بسیاری کارشناسان و ناظران غربی با دیده‌ی تردید موضوع بخشش را مطرح می‌کنند و بیشتر موافق با مصالحه بدون بخشش هستند.

در دیدگاه ماکسی‌مالیست مثل نظر اسقف اعظم توتو ادعا می‌شود که درخواست عمومی از مردم برای بخشش و عفو کردن می‌توانند تاثیر مثبتی بر روند صلح بگذارد، بیانیه‌های سیاسی که در آن به مجرمان بخشش اعطا می‌شود، می‌تواند سنگینی بار‌های گذشته را تسکین دهد و با به ارمغان آوردن امید باعث ایجاد تمایل به تماس متقابل بین اعضای گروه شود، شاید بخشش دعوتی که به صورت ابراز نگرش سخاوت‌مندانه نسبت به ستم‌گران سابق تعریف می‌شود بتواند مفهوم مناسبی باشد که فراتر از دو دیدگاه مینی‌مالیست و ماکسی‌مالیست برود. رفتار سخاوت‌مندانه‌ی نلسون ماندلا برای به هم نزدیک کردن طرف‌های درگیر مناقشه در آفریقای جنوبی می‌تواند تعبیری عملی از این مفهوم باشد.

البته قابل ذکر است که هنوز هیچ دلیل پذیرفته شده‌ای وجود ندارد که چرا باید به منظور تحکیم صلح و ثبات اجتماعی، مردم را دعوت به بخشش عمومی کرد، شاید برای تسریع روند صلح پذیرش توسعه‌ی تفاهم و همدردی دلیل قانع‌کننده تری باشد تا اعطای بخشش و آزادی.

کنفرانس عفو عمومی یا مردمی در دوره‌ی پس جنگ یا مناقشه دو هدف در‌هم تنیده‌ را دنبال کرد اول این‌که با بررسی مفهوم بخشش عمومی و یا مردمی به دنبال پاسخ این سوال بود که آیا معنی لغوی بخشش و یا آمرزش این اجازه را می‌دهد که به صورت عمومی از این واژه استفاده شود؟ آیا این امکان وجود دارد که این بخشش به جای دیگران هم صورت بگیرد؟ و اگر چنین چیزی امکان‌پذیر است شرایط آن چیست؟ و تحت چه شرایطی مردم می‌توانند بخشش اعطا کنند و یا درخواست بخشش کنند؟ آیا هبران سیاسی یا مذهبی این اجازه را دارند که مردم را دعوت به اعطای بخشش کنند و یا این‌که آیا مذهب نقشی در اعطای بخشش دارد یا نه؟

در عین حال این کنفرانس درصدد انعکاس و ایجاد ارتباط بین این سوالات انتزاعی و مفهمومی با تجربیات عملی بود، این‌که تجربیات عملی به‌دست آمده در زمینه‌های فرهنگی و مذهبی در راستای مصالحه و ایجاد صلح تا چه حد قابل تعمیم هستند، در چه مذاهبی و در چه زمینه‌هایی درخواست بخشش عمومی مورد استقبال قرار گرفته، در چه زمینه‌هایی این درخواست نتیجه‌ي معکوس نشان داده است.

همین‌طور که اول برنامه گفتم در هفته‌های آتی با معرفی سخن‌رانان این توضیحات مفصل‌تری از این موضوع را در اختیار شما قرار خواهم داد، تا آن موقع به این سوال فکر کنیم که اگر بحران فعلی ایران به پایان برسد، چه‌قدر مفهوم بخشش، چه طلب و چه اعطای آن می‌تواند مفهوم قابل بررسی و بحثی در ایران پس از مناقشه باشد، آیا مادران عزادار و پدران داغدار می‌توانند، ضاربان فرزندان خودشان را ببخشند؟ تا برنامه‌ی بعد فقط به این موضوع فکر کنید، زمان تصمیم‌گیری مطمئنا الان نخواهد بود.

در خبرها آمده بود که سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی، برای حضور در جلسه‌ای به‌مناسبت هشتم مارس عازم پاریس بود که در فرودگاه به وی اطلاع دادند که ممنوع‌الخروج است و نمی‌تواند پرواز کند. این نخستین‌بار است که دولت جمهموری اسلامی ایران از خروج سیمین بهبهانی ممانعت به عمل آورده است.

با وی گفت‌وگویی کوتاه داشتم و از چگونگی ممنوع‌الخروج‌شدن‌شان پرسیدم. اما بانوی شعر ایران، سیمین بهبهانی، نخست شمه‏ای از تاریخچه‏ی روز زن را برای ما می‏گوید:

به شکرانه‏ی روز هشت مارس که یادگار نخستین آزادی‏طلبی‏های زنان است که در فرانسه اتفاق افتاد و خانم اولمپ دوگوژ (Olympe de Gouge) آموزه‏ی فیمینیسم را مطرح کرد. بعدها هم نویسندگان او را یاری کردند.

متاسفانه خانم دوگوژ بعد از انقلاب فرانسه و در آشفتگی‏های آن دوره، در سن ۴۵سالگی اعدام شد. ولی آموزه‏ی فیمینیسم موفق شد. نویسندگانی مانند استوارت میل از این آموزه خیلی حمایت کردند و کتاب‏ها در باره‏ی فیمینیسم نوشتند. بعد هم زنان انگلیسی شروع کردند و حق رأی طلب کردند.

زنان ایرانی هم در طول تاریخ همیشه خواستار آزادی زن بوده‏اند که تا امروز نیز هم‏چنان ادامه دارد. من در این‏جا از «جمعیت نسوان وطن‏خواه» یاد می‏کنم، از جمعیت خانم صدیقه‏ دولت‏آبادی در اصفهان و همین‏طور از فعالیت‏های زنان آذربایجان یاد می‏کنم.

خلاصه این‌که فعالیت زنان هم‏چنان برای آزادی و برای رسیدن به حق خودشان ادامه داشته است. همین‏طور از کانون نویسندگان سپاس‏گزارم که در اعلامیه‏ی بسیار زیبا و مفصلی درباره‏ی هشت مارس، پاس این روز را نگاه داشته بود.

خیلی ممنون خانم بهبهانی! شنیدن تاریخچه‏‏ی روز زن از زبان شما بسیار ارزشمند است. شما امروز در همین رابطه عازم جلسه‏ای در شهر پاریس بودید که با ممنوعیت خروج از کشور مواجه شدید. ممکن است ابتدا در مورد این مراسم توضیحی بدهید؟

من به دعوت شهرداری پاریس به مراسمی به مناسبت هشت مارس در این شهر دعوت شده بودم. خانم شهلا شفیق نیز خیلی کوشش کردند که راه را هموار کنند و من بتوانم سفر کنم و همین‏طور بسیاری از دوستان دیگر، مشتاق بودند که من به پاریس بروم. متاسفم که ممکن نشد.

هدف این انجمن حمایت از زنان و آگاه شدن از کمبودهای حقوقی زنان در تمام دنیا است و به این منظور زنانی را از کشورهای مختلف دعوت کرده‏اند. این نشست فردا نهم مارس، در ساعت چهار بعدازظهر تشکیل می‏شود و امیدوارم با موفقیت مواجه باشد. گرچه من آن‏جا نیستم ولی روح من آن‏جاست و آرزوی بهبودی و پیروزی آن‏‏ها را دارم.

خانم بهبهانی، در چه مرحله‏ای از سفرتان با مشکل ممنوع‏الخروجی روبرو شدید؟

در فرودگاه و بعد از این که تمام تشریفات معمول انجام شده بود و به سالن ترانزیت رسیدم، فردی آمد و مرا به اسم مندرج در پاسپورت‏ام، «سیمین‏بر خلیلی» صدا کرد و پاسپورت‏ام را خواست.

سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی

فکر کردم که می‏خواهد نگاهی به آن بیاندازد و پاسپورت را به دست‏اش دادم. بعد از دیدن پاسپورت گفت که شما ممنوع‏الخروج هستید و نمی‏توانید سفر کنید. بعد هم نامه‏ای به من دادند که آدرس دادگاهی روی آن نوشته شده و باید به آن‏جا مراجعه کنم.

نپرسیدید که چرا در آخرین مرحله‏ی پروازتان این اطلاع را به شما دادند؟ یا خودشان توضیحی در مورد علت ممنوع‏الخروجی شما ندادند؟

این که چرا در این مرحله به من اطلاع دادند را نمی‏دانم. لابد همان موقع باخبر شده بودند. به هرحال من پرسش هم کردم، اما جوابی نگرفتم. نگاهی کردند و فقط گفتند: «شما ممنوع‏الخروج هستید و نمی‏توانید بروید».

با وجود خستگی و با حال بیماری‏ای که در چند روز اخیر شدیداً گرفتار آن بودم، تا صبح بیدار ماندم.

این مدت به شدت گرفتار بیماری قلب بودم و حتی خیلی مداوا کردم که بل‌که بتوانم به این انجمن و این جلسه برسم، ولی متاسفانه نتوانستم. امروز را هم با حال خیلی بدی گذراندم.

شما تا به حال با ممنوع‏الخروجی مواجه نشده بودید. درست است؟

تا کنون مثل این که مقداری احترام ما را نگاه داشته بودند. ولی الان دیگر … بله؛ تا به حال برای من این مساله پیش نیامده بود.

فکر می‏کنید، چرا این بار با این مساله مواجه شدید؟

فکر می‏کنم که اوضاع کشور آشفته است و این آشفتگی‏ها موجب می‏شود کارهای نادرستی انجام بگیرد که خود به آشفتگی‏ها می‏افزاید. من حس می‏کنم، اگر آن موقع که مردم به نتیجه‏ی آرا اعتراض کردند، انتخابات مجددی انجام می‏گرفت، چقدر این عمل می‏توانست در روحیه‏ی مردم ایران مؤثر باشد و چقدر آن‏ها را سپاس‏گذار می‏کرد. اما این کار انجام نگرفت و می‏بینیم که دنباله‏ی آن تا الان هم ادامه دارد.

فکر می‏کنید مساله‏ی ممنوع‏الخروجی‏تان حل شود؟ آیا شخصاً یا به کمک وکلای قانونی اقدامی ‏خواهید کرد؟

من وکیل هم می‏گیرم. خانم نسرین محمدی معمولاً وکالت خانم‏ها را می‏پذیرد. دوستان دیگر هم هستند. من خوش‌بختانه، خدا را شکر می‏کنم که در میان مردم مملکت خودم بسیار محبوب هستم. تا به حال این را به زبان نیاورده بودم. ولی الان فکر می‏کنم اگر نگویم، ناشکری است.

برای این که در همین حال نمی‏دانید که دیشب مردم چقدر به من ملاطفت کردند. هرکس که نزدیک من می‏شد و علت ایستایی و سرگردانی من را می‏پرسید، بسیار محبت می‏کرد. من از تمام ملت ایران با تمام قلب‏ام سپاس‏گزارم.

به هرحال ایرانیان خارح از کشور هم شما را دوست دارند و آرزو دارند هرازگاهی شما را در میان خودشان ببینند.

انشاالله خواهم آمد و خواهم دید. من مرغ نیستم که دست و پای من را ببندند. پرواز می‏‌کنم!

همراه با خبر آزادی برخی از روزنامه‏نگاران و دست‏اندرکاران مطبوعات، اخبار تداوم بازداشت‏ها و دستگیری‏‏ها و نیز سنگین‏تر شدن شرایط برخی از دستگیرشدگان در زندان نیز به گوش می‏رسد؛ از جمله اخباری که در مورد عیسی سحرخیز منتشر می‏شود.

از مهدی سحرخیز، فرزند او می‏خواهم که آخرین اطلاعات در مورد پدرش را با ما درمیان بگذارد:

پدرم را دوباره به سلول انفرادی منتقل کرده‏اند. گویی به شکلی در حال کینه‏توزی نسبت به او هستند و به دلایل مختلف، دنبال بهانه می‏گردند تا اذیت‏اش کنند. پدرم صدای آه و ناله‏ی خانمی را در سلول کناری شنیده‏ و از او مشکل‏اش را پرسیده‏ است. گویا این خانم ام‏اس داشته‏اند. اما همین پرسش و پاسخ را بهانه کرده‏اند و او را به انفرادی برده‏اند. همان‏طور که یک بار دیگر ایشان را ساعت یک نیمه شب به حیاط زندان برده بوده‏اند و مجبورش کرده بودند با پاهای برهنه در هوای سرد این طرف و آن طرف برود.

آخرین تماس آقای سحرخیز با خانه کی بوده است؟

به مناسبت تولد حضرت محمد، دو دقیقه توانسته بود به منزل زنگ بزند. در همین تماس باز هم گفته بود که اگر به خواسته‏‏های ایشان که پایان دادن به این همه مدت بلاتکلیفی است، جواب داده نشود شروع به اعتصاب غذا می‏کند. مادرم ایشان را متقاعد کرده بود که یک هفته اعتصاب غذای خود را عقب بیاندازد.

یعنی تا کی اعتصاب غذای خود را عقب انداخته‏اند؟

پنجشنبه شروع به اعتصاب غذا و دارو می‏کند. ایشان از وقتی که در زندان است، در روز بیش از ۱۰ قرص مصرف می‏کند و حدود ۲۰ کیلو وزن کم کرده است. مدام هم زیر فشار است.

آقای لاریجانی در تلویزیون اعلام می‏کند که هیچ‏ کسی به خاطر اعتراض در زندان نیست. در حالی که پدر من نه جایی خشونتی به خرج داده و نه کار دیگری کرده‏ است. تنها کار پدر من نوشتن و اعتراض ‏بوده است. آقای لاریجانی، همراه دو برادر دیگر خود نشسته‏اند و دارند ایران را به روز سیاه می‏نشانند. آن‏ها دست‏نشانده‏ی آقای خامنه‏ای هستند که به دلیل کینه‏توزی ایشان، پدر من الان در زندان است. این فشارها را هم به پدر من می‏آورند که او را اذیت کنند.

عیسی سحرخیز بیش از هشت ماه است که در زندان بسر می‌برد

آیا خانم ستوده، وکیل آقای سحرخیز، اطلاع دقیق‏تری از پرونده‏ی ایشان ندارند؟ آیا اخیراً خبرهای جدیدی برای خانواده نداشته‏اند؟

برای وکیل پدرم هم بسیار مشکل پیش آمده است و تلفن ایشان را قطع کرده‏اند. ماشاالله هیچ‏کس در امان نیست؛ از دانشجو گرفته که به آن شکل در دانشگاه لگدمال می‏شود تا وکیل که بازجویی‏ می‏شود که چرا مصاحبه کرده است. به هرحال دسترسی به وکیل پدرم هم برای ما خیلی سخت شده است. به خاطر این که همه‏ی امکانات تماس با ایشان را قطع کرده‏اند. آن‏‏ها هم با همین مشکلاتی که ما داریم، روبرو هستند.

آخرین اقدامی که خانواده در تهران برای پدرتان انجام داده‏اند، چه بوده است؟

پدرم قبل از آخرین تماس تلفنی خود گفته بود اعتصاب غذا می‏کند. به همین دلیل مادرم به دادستانی رفته بود. ساعت‏ها آن‏جا بوده و خواهش کرده که امکان بدهند با پدرم تماس داشته باشد و از او بخواهد که اعتصاب غذای خود را یک هفته عقب بیاندازد. البته مادرم نتوانسته بود خود دادستان را ملاقات کند، ولی رییس دفتر دادستان بعد از ساعت‏ها انتظار به او گفته بود که برگه‏ای را پر کند تا ‏آن‏ها بررسی ‏کنند. بعد از این اقدام بود که پدرم دو دقیقه زنگ زده بود.

به عنوان فرزند آقای سحرخیز، نمی‏خواهید این درخواست را از ایشان داشته باشید که اعتصاب غذا نکنند؟

هرطور که پدرم خودش صلاح می‏داند؛ مساله این است که بعد از این که دنده‏هایش را هنگام دستگیری شکستند و بعد از هشت ماه بلاتکلیفی و در زندان ماندن، باید بالاخره به پر‏ونده‏اش رسیدگی شود. در عرض یک روز همه را دستگیر می‏کنند، اما برای این که در مورد همان اتهامات بی‏موردی هم که زده‏اند، پرونده‏ای درست کنند، این همه طول می‏دهند. مگر بازجویی و تشکیل پرونده چقدر زمان نیاز دارد.

سوال من این است که چگونه قوه‏ی قضاییه راحت یک روز قبل از انتخابات شروع به دستگیری‏های گسترده می‏کند، اما بعداً توان رسیدگی به پرونده‏های آنان را ندارد؟

یا چرا پرونده‏های کوی دانشگاه بررسی نمی‏شود؟ الان که دیگر فیلم آن منتشر شده و مشخص است نیروی انتظامی به داخل کوی ریخته است. چرا به این مساله که بدن‌های بچه‏ها را به نحوی که همه خون از سرو صورت‏شان می‏آید روی زمین ریخته‏اند، رسیدگی نمی‏شود؟ اما با کسی که به رفتار حکومت با فرزندان کشورش اعتراض و انتقاد کند، مشکل دارند.

مطلب پیش رو به مناسبت هشت مارس و در دو بخش تهیه شده است. بخش اول که پیش روی شماست نگاهی است بر فضای اینترنت و به طور خاص فعالان اینترنتی جنبش سبز در آستانه ۸ مارس. هدف بخش دوم شنیده شدن خواسته‌ها و نظرات زنان جامعه ایران است.

در آستانه ۸ مارس، در سالی که از پرحادثه‌ترین سال‌ها در دهه‌های اخیر در این جفرافیا بوده است، و در کشوری که حکومت اختیار زنان بر زندگی خود، از اتاق خواب تا محل کار و تا خیابان را از آن‌ها گرفته است، روز زن فرصت آن را دارد تا به روزی تبدیل شود که بانیان آن بیش از یک قرن پیش در نظر داشتند.

هشت مارس میراث زنده زنان کارگر، و زنان مبارزی چون کلارا زتکین و الکساندر کولنتای است. روزی که برندگی آن در فریاد چالش‌های زنان، مبارزات زنان، خواسته‌های زنان و دستآورد‌های آنان است.

اما به مانند بسیاری از دیگر روزهای مشابه که پس از گذشت بیش از یک قرن معنای اصلی آن به همت حکومت‌ها کمرنگ شده اند ۸ مارس نیز در برخی موارد به روز پاسداشت وفاداری و فداکاری زنان بدل شده، یا از سوی احزاب و جریان‌ها مصاره شده است.

زنان اگر از اختیار بر بدن خود، پوشش خود، و هر آن‌چه پیش‌رو است سخن گویند به مسائل حاشیه‌ای جنبشی بدل می‌شوند که خواسته‌هایش روز‌به‌روز حداقلی‌تر می‌شود

۸ مارس سابقه‌ای بس طولانی در ایران دارد. از سال‌های مشروطه جمعیت‌هایی نظیر جمعیت نسوان وطن‌خواه و جمعیت پیک نسوان این روز را به رسمیت شناختند.

در سال‌های دهه شصت ۸ مارس هم هم‌چون اول می و دیگر مناسبات مشابه به گردهم‌آیی در خانه‌ها و حوزه خصوصی محدود شد و تا دهه ۸۰ به خیابان باز نگشت. (۸۰ سال هشت مارس ایرانی، زینب پیغمبرزاده، کانون زنان ایرانی، پنج شنبه 16 اسفند 13۸6)

اما امسال فرصت مناسبی برای زنان ایرانی است تا مراسم ۸ مارس در مقایسه با سال‌های پیش برنده‌تر برگزار شود. حالا که زنان در اعتراضات پس از انتخابات صف مقدم را تشکیل داده‌اند، زمانی‌ست برای مطرح شدن خواسته‌های آن‌ها.

بیانیه پنج بندی فعالین جنبش زنان اگرچه با انتقاد‌های متعددی روبه‌رو شد درعین حال در این سکوت جنبش سبز درباره خواسته‌های زنان ایرانی توانست سخن از اختیار زن بر بدن خویش را به میان آورد.

این حضور زنان در تجمعات پس از انتخابات توانسته است توجه سازمان‌های بین‌المللی و فمینست‌های دیگر کشور‌ها را نیز جلب کند.

تعدادی از سازمان بین‌المللی نیز برنامه‌های هشت مارس امسال را به مبارزات زنان در ایران معطوف خواهند کرد.

هرچند انتقاد‌هایی بر تصویر غیرواقعی ارزش اینترنت در جنبش‌های اجتماعی وارد است (منبع: Evgeny Morozov, The Digital Dictatorship, The Wall Street Journal, February 20, 2010) اما نمیتوان منکر تاثیر اینترنت در سازماندهی اعتراضات پس از انتخابات بود.

فضای وب‌نشینان ایرانی نیز تحت تاثیر ۸ مارس قرار گرفته است. هرچند باید به خاطر داشت که اینترنت نمایان‌گر اقلیتی از جامعه ایران است، نه اکثریتی که به رسانه‌های آزاد دسترسی ندارد و روز زن را تولد فاطمه می‌داند.

اکثریتی که در عین حال زنانش از بی‌عدالتی و تبعیض، از قتل‌های ناموسی و خشونت‌های جنسی رنج فراوان می‌برند.

اگر نسل جوان و نوجوان در تلاش‌اند اختیار بدن خود را به دست گیرند و حقوق انسانی خود را به دست آورند، این اکثریت خاموش زنان هم‌واره محکوم به پذیرفتن هر آن‌چه بر آن‌ها می‌رود، بوده‌اند.

در فضای محدود وب اما سخن از ۸ مارس، پس از رویداد‌های ۲۲ بمهن ام‌سال، به‌عنوان جای‌گزینی بر روزهای تقویمی مورد توجه قرار گرفت.

پیش‌نهاد‌ها و فراخوان‌های متعدد با بازخورد‌های متفاوت روبه‌رو شد، و البته نه با موافقت بسیار. پاسداشت مقام شهدای زن جنبش، پاسداشت مادران عزادار و انتخاب پوشش سبز از این پیشنهادات بوده‌اند.

به نظر می‌رسد زنان به واسطه حضورشان در اعتراضات سبز‌ها شایسته این توجه محیط مردانه شناخته شده‌اند. و درغیر این صورت جنبش لزومی بر توجه به خواسته‌های زنان نمی‌دید

دسته‌ای ۸ مارس را فرصتی می‌دانند برای جنبش سبز. به گفته یکی از این افراد:

«پیشنهاد می‌کنم در روز جهانی زن از طرف جنبش سبز یک شاخه گل با روبان سبز به هر خانم بدیم و بهشون بگیم از طرف جنبش سبز آزادی ایران. باشد تا زن‌ها بدونن جنبش سبز همیشه به فکر احقاق حقوق ایشان خواهد بود و در آینده آن‌ها حقوق مساوی با مردان خواهند داشت».

عده‌ای در مقابل به دلایل متفاوت، از عدم اطلاع (مگر در روز زن تظاهرات است؟)، نامناسب بودن روزهای غیرتقویمی (برپایی اعتراض خیابانی در روزهایی که در تقویم رسمی مراسمات قرار ندارند پیش‌نهاد مناسبی نیست)، با شرکت در تجمعات این روز از سوی جنبش سبز مخالفند.

عده‌ای نیز در انتظار فراخوان موسوی، کروبی، سازگارا و امثال آن‌ها نشسته‌اند تا ۸ مارس برای‌شان اهمیت یابد(بعد از این برای برگزاری تجمع باید یا موسوی و کروبی گفته باشند و یا اکثریت مطلق، فعالین جنبش سبز به این نتیجه رسیده باشند. کار یک نفر یا دو نفر نیست که فراخوان دهد).

حتی در نظر عده‌ای خواسته‌های زنان نظیر لغو حجاب اجباری باید به آینده - آینده دوردست و نامعلوم - واگذار شود (انرژی جنبش در اوضاع فعلی می‏بایست در مسائل دیگه‏ای متمرکز بشه مسائلی که بازده بیشتری نصیب جنبش بکنه. الان زمان مناسبی برای طرح این مسائل نیست).

اگر نسل جوان و نوجوان در تلاش‌اند اختیار بدن خود را به دست گیرند و حقوق انسانی خود را به دست آورند، اکثریتی خاموش از زنان لایه‌های مخفی جامعه اما هم‌واره محکوم به پذیرفتن هر آن‌چه بر آن‌ها می‌رود، بوده‌اند

زنان اگر از اختیار بر بدن خود، پوشش خود، و هر آن‌چه پیش‌رو است سخن گویند به مسائل حاشیه‌ای جنبشی بدل می‌شوند که خواسته‌هایش روز‌به‌روز حداقلی‌تر می‌شود.

در میان بسیاری از دعوت‌ها و فراخوان‌ها و نظرات آن‌چه بیشتر جلب نظر می‌کند دلیل این مورد توجه قرار گرفتن است و سوالات حواشی آن.

از میان بسیاری از این نوشته‌ها به نظر می‌رسد زنان به واسطه حضورشان در اعتراضات سبز‌ها شایسته این توجه محیط مردانه شناخته شده‌اند. و درغیر این صورت جنبش لزومی بر توجه به خواسته‌های زنان نمی‌دید.

به‌علاوه و مهم‌تر از همه‌چیز، آیا ۸ مارس فرصتی‌ست برای جنبش سبز، آن‌طور که بسیاری تبلیغ می‌کنند؟ آیا خواسته‌های زنان مقدم است بر خواسته‌های جنبش؟

کم نیست این روزها جملاتی نظیر «جنبش سبز باید از هر فرصتی برای بیان خواسته‌های خودش استفاده کنه...نباید مارس رو از دست داد».

هشت مارس آیا قالبی تهی است که جنبش سبز آن را معنا بخشد؟ و یا فرصتی برای به یاد آوردن ستم تاریخی بر زنان؟

آیا روزی‌ست برای آن‌که زنان بفهمند جنبش سبز طرفدار آنان است؟ جنبشی که اگرچه از زنان شجاع تشکر می‌کند، اما ازخواسته‌های آنان در بیانیه‌های متعدد خود سخنی نمی‌راند.

آیا ۸ مارس روزی خواهد بود تا نارضایتی‌های همه زنان و خواسته‌های همه آنان، آزادی انتخاب پوشش، اختیار زنان بر بدن خود، و حقوق انسانی زنان، به یاد آورده شود؟

هشت مارس دهه هاست که فارغ از بیانیه‌ها و فراخوان‌های اینترنتی وجود داشته است. ام‌سال نیز، حتی بدون هواداران جنبش سبز و حمایت آنان، ۸ مارس روز زنان مبارز خواهد بود.

هشت مارس پیش از آن‌که روز جنبش سبز و یا هر جنبش دیگری باشد روز مبارزه زنان است. روز جهانی زن را نمی‌توان مصادره کرد، این روز متعلق است به مبارزات زنان ستم دیده، و امید آن است که روزی دیگر فعالان جنبش‌های اجتماعی به انگیزه حمایت از زنان و خواسته‌های‌شان، و نه تنها به انگیزه جذب زنان به اهداف خود، در کنار زنان بایستند.

به گفته یکی از زنان ایران

جمهوری اسلامی به زور روسری سیاه بر سر ما کرد
من روسری قرمز بر سر کردم
به مناسبت روز جهانی زن و به اسم دفاع از حقوق زن
و تو دوباره برای من رنگ روسریم را بدون این‌که از من پرسیده باشی به دل‌خواه خودت سبز کردی

اجازه بدین که ما زنان خودمان رنگ دل‌خواهمان را انتخاب کنیم.